Halktan yaşlı bilgin insanların sohbetlerinde sıkça bu cümleyi işitiriz, “Yaşamın her bir dönemi bir okuldur. Bir üniversitedir. Yeterki insan yaptıklarından öğrenmek istesin. “
Bu güzel deyimden genel olarak insanlar yaşamlarında ve yaptıkları çalışmada bu sözün gerçekten önemli olduğunu kavradılar mı? Kavradılarsa ne kadar derinlikte kavradılar?
Her insan hangi yaşta olursa olsun bir mesleği ve bir amacı hedefler. Felsefe dersliklerine, sohbetlerine katılan her birey özellikle katıldıkları derslik ve sohbetlerde kendisinin yaptıklarından, birlikte olduğu arkadaşlarından öğrenmenin önemi üzerinde durur ve durması gerekir. Kendisinden ve birlikte olduğu insanların yaptıklarından, davranışlarından, bilgisinden yararlanmayı bilen bireyden öğrenme, çalışma, görme ve düşünme hevesi artar.
Felsefeciler yaşanılan kentin ve kentlerin farklı semtlerinde felsefe sohbetleri yürütmelerinin, araştırma yapmalarınında bir nedeni vardır. Bilirler ki yaşanan kente yaşamı sürekli sorgulamadan, öğrenmeden ön yargıları gidermeden birlikte yaşamanın güven, ve huzuru olmaz.
Yaşanan kentin merkezinden veya başka bir yöresinde oturan, büyüyen çocuk ve gençler aynı kentin kenar semtlerine karşı genellikle önyargılıdır. Kentin merkezi dışında kalan bir bölgeden söz edildiğinde hemen ön yargılı cümleler dökülür dudaklarından. Ancak bu çocuklar o kentin merkezinin dışındaki bölgelerde bulunan bir müzeye, kültür ve sanayi merkezine, tarihi mimarisi olan binaların bulunduğu caddelere ve doğal güzelliklerine, çeşitli aktivetelere götürüldüğünde ve onlarla bu yörede çalışma yapıldığında kısa zaman içinde ön yargıları eriyor. O bölgeyi seviyor. Hemen hemen her kentin bir yöresi öbürüne karşı ön yargılıdır.
Genel olarak toplumlarda felsefenin temel ilkesi olan her düşünceyi, her olayı sorularla sorgulayarak bir sonuca varmasını kavramayan toplumlarda, gurup ve bireylerde ön yargı ağırlık taşır. Özellikle farklı kültürlere ve farklı azınlıklara karşı ön yargı ve onlara endiğeyle yaklaşım insanlığın varlığından beri varlığını sürdürmüştür. Yaşadığımız bu yıllardaki toplumları incelediğimizde bu son yıllarda en fazla ön yargı göçmenlerin, savaşta kaçan iltica eden aillelerin yoğunlukta yaşadıkları alanlara karşı bu ön yargılar dahada katmerleşmiştir.
Eğer göçmenler ve azınlıklar çocuklarının içinde ve birlikte yaşadığı toplumla kaynaşmasını istiyorsa çocukların bir psikolojik bunalımın içine sürüklenmesini istemiyorsa çocuklarının başarısı ve sağlığı için çok kültürlü felsefe dersliklerine ve sohbetlerine katılmaya teşvik etmelidir. Ben çalıştığım kurumda özellikle bu kent merkezi dışında bulunan kültür merkezlerin sosyal , kültür ve sanat aktivitelerine projelere katılan gençlerle sık sık gidiyorum. Bir resim sergisi ve çocukların tiyatrosuna gittiğimizde ardında hafta sonu bir eskiciler halk pazarına gittiğimizde gençler şaşırıyorlar. Gördükleri üzerinde konuşuyor, birbirlerine birçok bilim insanın bile aklına getirmediği sorular soruyorlar. Yaşadıkları kentteki bu güzel yöresine ve orada yaşayanlara karşı ön yargılı olduklarından utanıyorlar. Bu gezici Felsefe derslikleri çocuklara “ancak öğrenen öğretebilir” düşüncesini kavratıyor.
Elbetteki felsefe sadece günümüzde yaşananları sorgulamak ve bir düşünce oluşturmakla kalmıyor. Geçmişten yaşanarak günümüze kadar gelen olumluluklar ve olumsuzlukları da sorguluyor. Böylece günümüzde ki sosyal yaşamın daha insani bir yaşam ortamı hazırlanmasının gereklerine ışık tutuyor. Çocuk ve gençler ile felsefe yapılırken gençlere geçmiş yıllarda yaşanan güzelliklerden öğrenmelerinin üzerinde özellikle durmak gerekiyor. Biz çocuk ve gençler ile gençlerle eskiciler pazarını dolaşırken sohbetimiz için Müzik ile ilgili konuyu aldığımızda. Felsefe dersliklerimizin katılımcı çocuk ve gençler eskiciler bazarında ne kadar insanın orada yanı eskiciler pazarında 30 – 40 yıl önce yayınlanan Müzik Plak, kaset ve CD aradıklarını görmüş oluyorlar. Veya yaşlıların çocukluklarında oynadıkları bir benzer oyuncak veya okuduklkarı bir kitabı gördüklerinde nasıl uzun uzn baktıklarını, ellerine alıp okşadıklarına tanık oluyorlar. Geçmişte yapılan güzel çalışmaların, anıların geleceğe nasıl kaldığını öğrenmiş oluyorlar. Kendilerine şu soruyu soruyorlar: Bu ergin insanlar neden günümüzde popüler olan müzik eserlini değilde çocukluklarında, gençliklerinde yaşadıkları müzik eserlerini arıyorlar?
Bunun önemini dersliğe katılanlar kendi aralarında tartışınca. Unutulmaması gereken çalışmaların, geçmişte yaşanan, bırakılan eser ve bilgi birikimlerin önemini kavramış oluyorlar.
Bu geçmişten öğrenmek, günümüzde birbinden öğrenmek ve yarına hazırlanmak ve yarın için kalıcı çalışma bırakma hevesini artırıyor. Bununla da kalmıyor farklı dillerin, kültürlerin birbirini desteklemesinin önemini ortaya koyuyor. Göçmen kökenli çocuk ve gençlerle, azınlıklardan, farklı kent ve yörelerden ve yerli aillelerden gelen çocuk ve gençler arasındaki ön yargılarıda eritiyor. Karşılıklı arkadaşlığı pekiştiriyor. Gerçek uyumda ancak karşılıklı ön yargılar yıkılınca, yardımlaşma ve arkadaşlık olunca sağlanıyor.
Sonuç olarak her felsefe dersliği, sohbeti ve projesi insan yaşamının bir dönemini kapsayan güzel öğretici bir okuldur. Anne ve babalar özellikle çocukların düşünme, sorgulama gücünü artırması için çok kültürlü çalışmalara, felsefe sohbetlerine çocuklarıyla gitmeli ve onları teşvik etmelidir. Boşuna Halkımız dememiş, “çok yaşayan değil, çok gezen ve gören den ermiş olur”.
06.03.2019
Molla Demirel
