KAZAKİSTAN
Kazakistan’ın nüfusu yirmi milyon. Başkenti Astana, iki milyona yakın nüfusu var. Eski başkenti Almata, üç-dört milyon nüfusa sahip.
Ekonomisi; yeraltı zenginlikleri, petrol, altın benzeri madenler, tarım ve hayvancılık.
Kiril alfabesi kullanılıyor. Latin alfabesine geçiş çalışmaları var. Rusya’nın etkisi çok fazla. Petrol işletmeleri Rus şirketinin elinde.
Dört milyona yakın nüfusun yurt dışında olduğu tahmin edilmektedir. Daha çoğu Çin’de yaşıyor.
Haritada Moğolistan ile sınır görülmesine rağmen sınır boyunca on beş kilometre genişliğinde Rus toprağı bulunmaktadır.
Eğitim Kazak dilinde, Rusça okullar da var.
Eğitim, on bir yıl, parasız. On sekiz yaşına kadar sağlık bedava. Devlet her çocuğa yüz dolar veriyor.
Kazakistan’a yağmur ile girdik. Aracın silecekleri hiç durmadan çalışıyor.
Yol boyu sağ tarafımızda Ala tav (Ala dağ) uzanıyor. Göz alabildiğine düz ova görülüyor. Koyun sürülerine ve büyükbaş hayvan sürülerine rastlıyoruz.
Dağlarda kurt ve kartalların olduğunu, yazın olmasa da kışın hayvanlara zarar verdiği söyleniyor.
Kazakistan’da her köyde okul, sağlık ocağı ve köy odası var.
Eskiden kız kaçırma varmış. Hiç tanımadığın bir kızı da kaçırabilirsin. Kaçırdığın, kız seni istemiyor, geri gitmek istiyorsa, kapının önüne yaşlı birisi yatar. Kız onun üstünden atlayıp geçemez. Eğer geçerse bahtının kararacağına inanır.
Ama kızın peşinden ailesinden iki kişi gelirse, kıza dileği sorulur, isterse onlarla geri dönebilir. Çoğunluk dönmez, kalırmış.
Kız ile ilk tanıştığında soyunu, sopunu soruyorsun. Akraban ile evlenemezsin, yedi kuşak geçmesi gerekir. Yedi soyunu bilmeyenlere, soysuz musun, sen ? diye sorarlar.
23 Eylül 2025 Almatı
Kırgızistan sınırını yürüyerek geçtik. Kazakistan Gümrük çıkışında bizi bekleyen arabamıza bindik. Rehberimiz Aman, Bursa Uludağ üniversitesinde, lisans ve yüksek lisans yapmış. Onun güzel Türkçesi ve Kazakistan’ı tanıtması ile yolculuğu sürdürdük.
Almatı’ya gelene kadar acıktık. Doğruca yerel yemekler sunan restorana gittik.
Yemek sonrası otele uğramadan, dağa çıkalım dedik.
İyi ki de hemen gitmişiz, dağ dönüşü hava karardı. Yine otele uğramadan akşam yemeği için lokantaya geldik.
Shimbulat’a (Zirvede ki Pınar) teleferikle ikinci etaba kadar çıktık. Üçüncü etap da varmış, fakat o kısım çalışmıyordu.
Kırgızistan ve Kazakistan’ı ayıran Tanrı dağlarının karla kaplı eteklerine, iki binbeşyüz metre yüksekliğe kadar çıkmış olduk. Aşağıda yağmur yağarken, zirveye vardığımızda kara dönüştü. Bu mevsimde kar yağışını izledik.
24 Eylül 2025 Çarşamba- Almatı
Kahvaltımızı otelde yaptık ve aracımız ile Etno Köy’e gitmek üzere yola çıktık. Şöförümüz, Çevre yolunu kullanarak bir saatte ulaşacağımızı söylüyor.
Etno köy’de, geleneksel yaşamı anlatan “Şaşu” törenlerini izleyeceğiz. Anadolu’da düğüne davet etmek için verilen hediyeye Saçu denir. Ayrıca gelin ve damada takılan hediyelere de Saçu denirdi. “Saçusunu aldım, saçusunu taktım” denir.
Burada ki Şaşu törenleri de, evlilik geleneklerini anlatıyor olmalı.
Öğle yemeğinde, Etno köy’de geleneksel yemeklerini yiyeceğiz. Kısaca düğüne gidiyoruz.
Düğün yemeğini yedikten sonra döneceğiz.
Kazakistan, dünyanın sekizinci büyük ülkesi. Dağlarla çevrili ovalar ve çöllerden oluşuyor.
Sovyetlerin uzay üssü bu ülkede bulunuyor.
Sovyetler Birliği’nin egemenliği altındaki ilk dönemlerinde büyük kıtlık yaşamışlar. Binlerce insan açlıktan ölmüş
Kolhozların oluşum süreçlerinde, köylü bir toplum, tarım ve hayvancılık yapıyorlar. Çarlık döneminde derebeyleri, toprak ağaları var. Köylüler ağaların arazisinde verilen işi yapıyor.
Sovyetler toprakları köylülere dağıtıyor. Yıllardır ağanın planı, araçları ve yönlendirmesi ile yaşamış köylüler, kendi toprağını ekip biçmede sıkıntı yaşıyor. Kolhozlaşma dönemi sancılı geçiyor. Eskiyi yıkmak, yeniyi kurmak için bedel ödüyorlar.
Etno Köy’de yine ata bindik. Geleneksel yaşam tarzlarını yansıtan etkinlikleri izledik. Öğlen yemeğini orada yedik.
Yol üzerinde Ahıska Türklerinin köyüne uğradık. Türkçe sohbet yaptık. Bize bol bol meyve ikram ettiler. Onlar da, biz de, çok mutlu olduk. Ülkemizde yaşayan karındaşlarına gönderdikleri kucak dolusu selamları aldık, tekrar yola koyulduk.
Kök pazarda, hediyelik eşya alışverişi sonrası, yanındaki çikolata fabrikasının satış mağazasında gezdik.
Merkez camiyi dolaştık. Büyük parkı, yanındaki, çivi çakılmadan yapılan, tarihi Ortodoks kilisesini gezdik.
Birazdan akşam yemeği için lokantaya gideceğiz.
Bugün hava güneşli ve sıcaktı. Güneş gider gitmez soğuk kendini hissettirdi. Serinlik ısırmaya başladı. Ya arabaya gidip giyinelim, ya da restorana gidelim.
Yemek sonrası havaalanına doğru yolculuk var. Bu gece Kazakistan’dan ayrılıyor, Özbekistan, Taşkente uçuyoruz.
Devam edecek.
