“Eski Türkiye’yi özlüyor musun?”
Özlemez olur muyum?
Domatesi kestiğinizde kokusunun mutfağa yayıldığı günleri özlüyorum. Her sebzenin, her meyvenin kendine özgü bir tadı vardı.
Mevsimini beklerdik. Yazın domates, kışın portakal yerdik.
Bugünkü gibi her şeyi her mevsim bulamazdık ama sofraya gelenin lezzetini bilirdik.
Çiftçi, tohumunun bir bölümünü ertesi yıl için ayırırdı. Tarlada hayvan gübresi kullanılırdı. Üreticinin emeğiyle tüketicinin sofrası arasındaki bağı daha yakından hissederdik.
Elbette o günlerde de hile yapan vardı. Ama bugün peynir alırken içindekini, et alırken hangi et olduğunu düşünmek zorunda kalmanın yorgunluğu başka.
İnsan, ödediği paranın karşılığında güvenle yemek yiyebilmeyi istiyor.
+++
Kredi kartının hayatımızı yönetmediği zamanları özlüyorum.
Mahallenin mobilyacısı, beyaz eşya satıcısı müşterisini tanırdı. Kimi zaman senet bile imzalatmadan malını verirdi.
Ayın başında maaşını alanın gelip taksitini ödeyeceğini bilirdi.
Borç vardı, taksit vardı. Fakat sözün de bir karşılığı vardı.
Şimdi bir maaş yatıyor, daha elimize geçmeden kart borcuna, faize, faturaya dağılıyor. İnsan ay sonunu nasıl getireceğini hesaplamaktan gelecek ayı düşünemiyor.
Eskiden de geçim sıkıntısı çekerdik. Yine de çalışan bir insanın, bir memur ailesinin yaz tatili için para biriktirebildiği günleri hatırlıyorum.
Deniz kenarında birkaç gün geçirmek, çocuklarını tatile götürmek ulaşılmaz bir hayal değildi.
+++
Devlet okulunun toplumdaki yerini özlüyorum.
Özel okullar geçmişte de vardı. Ancak bizim kuşağımızın hayatında devlet okulu belirleyiciydi.
Farklı gelirlerden ailelerin çocukları aynı sınıfta buluşurdu. Aynı sıraya oturur, aynı öğretmeni dinlerdik.
O okullardan doktorlar, mühendisler, öğretmenler, gazeteciler yetişti.
Bugün bir anne babanın çocuğunun eğitimi için duyduğu kaygı, daha okul kapısından başlamadan cebindeki parayla iç içe geçiyor.
Çocuğun geleceği için ev bütçesinden ne kadar vazgeçilebileceği hesaplanıyor.
Oysa iyi eğitim, her çocuğun hakkıdır.
Sağlıkta da geçmişin sıkıntılarını unutmuş değilim. Kuyruklar vardı, imkanların yetersiz kaldığı yerler vardı.
Ama bugün bir randevu bulmak için uğraşan, tetkik için bekleyen, özel hastanenin ücretini karşılayamayan insanın derdini hangi geçmiş kıyaslaması hafifletebilir?
Hasta insanın ihtiyacı belli, zamanında tedavi olmak, muayene ve ilaca ücretsiz ulaşabilmek.
+++
Komşuluğu özlüyorum.
Bir evde hastalık varsa öteki evde yemek pişerdi. Birinin başına bir şey geldiğinde kapısı çalınırdı.
“Bir ihtiyacınız var mı?” sorusu nezaketen söylenip geçilmezdi. Yanıtı beklenirdi. Gerekiyorsa iş bırakılır, yardıma koşulurdu.
Şimdi aynı apartmanda yıllarca yaşayıp birbirinin adını bilmeyen insanlar var.
Kötü olan şu, kalabalıkların içinde yalnızlaşıyoruz.
Birbirimizin derdini öğrenmeye vakit ayırmadıkça bu yalnızlık daha da büyüyor.
+++
Siyasette de verilen sözün ağırlığını özlüyorum.
Geçmişte parti değiştirenler de vardı, siyasi hesaplar da. Ama seçmenin oyuyla kazanılan makamın sorumluluğu üzerine daha fazla düşünülmesini beklerdik.
Bugün bir partinin seçmeninden oy alıp başka partinin rozetini takanlar, bunu rahatlıkla siyasi tercih diye anlatabiliyor.
Peki, seçmenin tercihi ne olacak?
Sandıkta verilen oyun, kazanılan koltukla birlikte başka bir partiye taşınmasına halk neden razı olsun?
12 Eylül öncesi tüm partiler kanun gereği milletvekili ve belediye başkanlarını üye ile önseçimle belirlerdi.
Bu kanunu Faşist Cunta bozdu. Sonrasında da liderler önseçimi ne yasalaştırdı, ne de uyguladı.
Önseçim kültürünün güçlü olduğu, parti üyesinin aday belirlemede söz sahibi olabildiği günleri de özlüyorum.
Bir adayın yalnızca genel merkeze yakın olmakla yetinemediği; üyeye gitmek, kendini anlatmak, desteğini kazanmak zorunda kaldığı siyaseti…
+++
Kolay para kazanma hevesi eskiden de vardı. Fakat bugün telefon ekranından evin içine giren bahis ve kumar, bir anda zengin olma vaatleri, şaibeli kazanç hikâyeleri insanları kuşatıyor.
Çalışarak, üreterek, mesleğinde ilerleyerek bir hayat kurabileceğine inanan gençlere ihtiyacımız var.
Gençlerimiz ise başka ülkelere gitmenin yollarını arıyor.
Onlara kızamıyorum. Burada emeklerinin karşılığını alamayacaklarından korkuyorlarsa, önce bu korkuyu yaratan koşulları konuşmalıyız.
+++
Eski Türkiye’yi özlüyorum.
Geçmişin bütün günlerini güzel, bütün insanlarını kusursuz gördüğüm için değil. Acısını da haksızlığını da yaşadım.
Ama sofradaki lezzeti, komşunun ilgisini, esnafın güvenini, okulun açtığı yolu hatırlıyorum.
Bunları yeniden istemek için geçmişte yaşamamız gerekmiyor.
Bugün de dürüstçe çalışarak geçinebilmeliyiz. Çocuklarımız iyi bir devlet okulunda okuyabilmeli. Hastalandığımızda tedaviye ulaşabilmeliyiz. Seçtiğimiz insan, verdiğimiz oyun sorumluluğunu taşımalı.
Eski Türkiye’yi özlerken aklımdan geçen budur:
Çocuklarımız da yıllar sonra bu ülkeyi güzel hatırlayabilsin.
