İnsan hayatının dönüm noktalarında, bazen birkaç kelimeyle koca bir ömrün anlamını anlatırız.
Bizim coğrafyada bir bebek dünyaya geldiğinde “Analı babalı büyüsün”, iki insan hayatlarını birleştirirken “hastalıkta ve sağlıkta” diye söz veririz. Dostlarla aynı sofrayı paylaşıp kadeh kaldırdığımızda “şerefe”, bir yakınımızı kaybettiğimizde “Allah taksiratını affetsin” denir.
Birbirinden farklı görünen bu sözlerin ortak bir yanı vardır: Hepsi insan hayatına, dayanışmaya, sevgiye ve birlikte yaşama sorumluluğuna işaret eder.
Ancak bu dileklerin gerçek olması, yalnızca insanların iyi niyetine bırakılamaz. Her çocuğun sağlıklı büyüyebildiği, hiç kimsenin hastalandığında parasızlık nedeniyle çaresiz kalmadığı, emeğin ve yaşamın değer gördüğü, yaşlıların yalnızlığa ve yoksulluğa terk edilmediği bir toplum kurmak gerekir.
Bunun yolu da güçlü kamusal hizmetlerden ve insanı merkeze alan sosyal politikalardan geçer. İşte tam da bu nedenle bütçe, yalnızca devletin gelir ve giderlerini gösteren teknik bir belge değildir; bir ülkenin insana, yaşama ve geleceğe verdiği değerin göstergesidir. Kaynakların kimlerden toplandığını ve kimler için harcandığını ortaya koyar.
2027 bütçesini sağlık açısından değerlendirirken sormamız gereken soru şudur: İnsan hayatının her döneminde birbirimize verdiğimiz sözlerin ne kadarı devletin bütçesinde karşılık buluyor?
“Analı babalı büyüsün”: Her çocuğun yaşama hakkı vardır. Bir bebeğin sağlıklı büyümesi yalnızca ailesinin olanaklarına bırakılamaz. Güvenli doğum, yenidoğan bakımı, aşılama, yeterli beslenme ve temiz çevre kamusal sorumluluktur.
Türk Tabipleri Birliğinin (TTB) değerlendirmesine göre bebek ölüm hızı Türkiye genelinde binde 7.7, Güneydoğu Anadolu’da binde 11.5’tir. Bu fark, eşitsizliğin çocukların yaşamına yansımasıdır. Her çocuk eşit bir başlangıç hakkına sahip olmalıdır.
TTB’nin sağlık bakanının TBMM’de paylaştığı ekim 2025 verilerine dayanan değerlendirmesine göre, hastanelerin yüzde 34’ü, yatakların yüzde 19’u özel sektöre aittir. Uzman hekimlerin yüzde 29.7’si, hemşire ve ebelerin yüzde 12.5 i özel sektörde çalışmaktadır. Ancak yenidoğan yoğun bakım yataklarında özel sektörün payı yüzde 50’ye ulaşmaktadır. Toplam 13 bin 309 yatağın yarısının özel sektörde bulunması, kamunun yenidoğan yoğun bakım kapasitesinin yetersizliğini gündeme getirmektedir.
TTB, bu dağılımın sağlık hakkı ve kamu yararı açısından yeniden ele alınmasını, başta yenidoğan yoğun bakım olmak üzere kamusal kapasitenin güçlendirilmesini istemektedir.
“Hastalıkta ve sağlıkta”: Sağlık bir haktır. İnsan hastalandığında gelirine ve yaşadığı yere bakılmaksızın nitelikli hizmete ulaşabilmelidir. Oysa 2027 teklifinde Sağlık Bakanlığı bütçesinin genel bütçe içindeki payı yüzde 7.8’den yüzde 7.2’ye düşmektedir. Bakanlık bütçesinin yüzde 69.11’i tedavi edici, yüzde 29.76’sı koruyucu sağlık programlarına ayrılmıştır. Güçlü bir sağlık sistemi hastanelerin yanı sıra aile hekimliği, aşılama, erken tanı ve toplum sağlığına dayanır. Hastalıkları önlemek kamunun görevidir. TTB, sağlık bütçesi payının en az yüzde 15’e çıkarılmasını talep etmektedir.
“Şerefe”: İnsanca yaşam, sağlığın temelidir. Yeterli beslenemeyen, sağlıklı konutlarda yaşayamayan, güvencesiz çalışan ve yoksulluk nedeniyle tedavisini erteleyen bir toplum sağlıklı olamaz.
Sağlık; ücretlerden, çalışma koşullarından, eğitimden, barınmadan ve gelir dağılımından ayrı düşünülemez. İnsana verilen değer yaşlılıkta da görülür. Evde sağlık, palyatif bakım ve yaşlı bakım hizmetleri kamusal güvence altında olmalı; kimse yaşamının son döneminde yalnız bırakılmamalıdır.
DİSK, KESK, ТММОВ ve TTB’nin “İnsanca yaşayacak ücret, halk için bütçe, demokratik Türkiye” çağrısı bu nedenle aynı zamanda sağlık hakkı çağrısıdır.
Sağlık çalışanlarının güvenceli ve şiddetten uzak koşullarda çalışması ise nitelikli hizmetin şartıdır.
Bütçe, nasıl bir sağlık sistemi istediğimizi gösterir. TTB’nin değerlendirmesine göre; 18 şehir hastanesi için 2027’de 160.7 milyar TL kira ve hizmet alımı öngörülüyor. Bu kaynakların koruyucu sağlık ve birinci basamak hizmetleri yerine şehir hastanelerine ayrılması sorgulanmalıdır. Aşıların düzenli temini ve HPV aşısının takvime alınması da ertelenemez.
Sağlık bir piyasa faaliyeti, hasta müşteri, sağlık çalışanı tüketilecek iş gücü değildir. Sağlık temel bir insan hakkı, sağlık hizmeti kamusal sorumluluktur. Herkes için eşit, ücretsiz, nitelikli, ulaşılabilir ve ana dilinde hizmet hedeflenmelidir. Vergi yükü adil dağıtılmalı; halkın ödediği vergiler halkın sağlığına dönmelidir.
2027 bütçesi, insana verilen sözlerin tutulup tutulmayacağını gösterecek. Sağlık için bütçe istemek, çocukların, emekçilerin, yaşlıların ve gelecek kuşakların yaşam hakkını savunmaktır. Hasılı halk için bütçe, sağlıklı bir gelecek ancak örgütlü bir mücadele ile mümkün.
Sağlıcakla kalın.














