Datça’dan…

VAR MI KENDİNE GÜVENEN?
Bir iskele uzanır denizin kalbine. Ahşap, tuzla kabuk bağlamış, güneşle kurumuş, yosunla sararmış.
O iskelenin ucunda bir direk. Yağlı, kaygan, inatçı. Ve ucunda, bir mendil gibi rüzgara boyun eğen ödül. Bazen bir bayrak, bazen bir torba şeker, bazen sadece bir alkış. Ama her zaman, bir hikaye.
Bu hikaye, yalnızca bir yarışmanın değil, bir uygarlığın denizle kurduğu kadim ilişkinin hikayesidir. Yağlı direk, Akdeniz’in oyunudur. Ve bu oyun, suyun üstündeki en eski yazıdır.
İlk bakışta bir şenlik eğlencesi ama aslında bir sınav. Cesaretin, dengenin, sabrın sınavı. Direk uzanır denizin üstüne, sanki Poseidon’un mızrağı. Üzerine çıkan her çocuk, her genç adam ya da kadın, Antikçağ kahramanlarının torunlarıdır. Sirenlerin çağrısına kulak tıkayan Odysseus’un, Akdeniz’in tuzunu alnında taşıyan bir halkın çocukları.
İtalya’da “Albero della cuccagna” deniyor bu yarışmaya. Napoli’nin limanlarında, direk sabah yağlanır, öğle vakti halk toplanır, akşama doğru kahkahalarla yarış başlar. Ucundaki jambon ya da kurdele, sadece bir ödül değil, bereketin simgesidir. Her düşüş bir kahkaha, her başarı bir bayram olur.
Tıpkı Osmanlı’nın levent oyunlarında olduğu gibi. Donanma sefere çıkmadan önce Haliç’te yapılan yarışlarda, direğin ucuna altın kese bağlanırdı. Kaptan Paşa gülümserdi, denizci halk sevinirdi.
Yunanistan’da direk daha da denize sokulur. Ucuna varmak için sadece kayganlıkla değil, rüzgarla, tuzla, sabırla yarışılırdı. Ve direğin sonunda, belki de sadece bir mendil vardı. Ama onu tutan kişi, sanki denizin anahtarını almış gibi onurlandırılırdı.
Bugün Denizcilik Bayramı ve Türkiye’nin çok yerinde yağlı direkler kuruluyor.
Datça’da, Foça’da, Bozcaada’da.
Yağlı direk, bir soyun hafızasıdır. Bir uygarlığın denizle kurduğu oyunun cisimleşmiş halidir. Karaya inen denizin şakasıdır. Düşene gülünür, başarana alkış tutulur, ama kimse yenilmez. Çünkü bu oyun zafer için değil, dengeyi bulmak içindir. Herkes bilir ki, asıl mesele direğin ucundaki ödül değil, yağlı gövdesinde kayarken bile düşmemeyi, düşse de kalkmayı öğrenmektir.
Yağlı direk, Akdeniz’in ta kendisidir.
Datça Belediyesi bugün saat 17.00’de İskele’de yağlı direği kuruyor.
Var mı kendine güvenen?