İki kitap fuarı bitti ya, artık bol değerlendirme yazısı çıkacaktır.
Onları bilemiyorum, ben peşin söyleyeyim; iyimser bakıyorum bu işlere.
İyimserliğim, kitabın ve tabii ki onunla ilintili bilginin insanı iyi noktalara getireceğine olan inancımdan.
Umarım yanılmam!
Gene de bu araya bir parantez açıp eskilerin deyişiyle bir şerh koymuş olmayı yeğliyorum!
Bu şerhime destek, fuardaki “Nasıl ve Neden Okumalıyız?” adıyla gerçekleşen söyleşiden gelmişti.
Orada konu dönüp okumayı kutsayan anlayışın, yerini, para kazanmanın yollarını bilen özneye bıraktığına gelip dayanmıştı.
Bu yüzden koca üniversiteler aydın ya da entelektüel denen kişiler yerine, “kişisel gelişim” ya da doğrudan finans piyasasında para nasıl kazanılır konusunda uzmanları konuk ediyor, onları el üstünde tutuyordu.
***
Hayatın içindeki vicdan, hak-hukuk kavramları mı?
Amaç para kazanmak olunca bu kavramların elbette geçerliliği olamazdı.
Nitekim öyle de oluyor.
Son günlerde olanları görmüyor musunuz?
Pek çok insan ekmek bulamazken milyarları götürmenin tuzakları borsada nasıl kuruluyor, dersiniz? Bu finans uzmanları devrede değil mi?
Her neyse işte, böyle bir atmosfer yaşanıyor ülkede ve biz kitap fuarlarına güzellemeler yapıyoruz.
Galiba iyi de yapıyoruz, kitap iyidir demeye hep devam edeceğiz!
Ustanın dediği gibi, enseyi karartmak yok!
***
Geçen haftaki yazımda kısa değerlendirmelerle kitap günlerinden söz etmiştim.
O yazıda hem İzkitap’ı hem de Bornova Kitap Günleri’ni yazarların buluşması olarak nitelemiş, bunun da iyi bir şey olduğunu belirtmiştim.
Ayrıca bu etkinlikler, yazarlar dışında, pek sık görüşülemeyen dostları da görmeye fırsat yaratıyor.
Ben de epeydir görmediğim dostları bu vesileyle görmüş oldum.
Ayrıca kitaplarını imzalayan arkadaşlarımızla tanışmak ayrı bir keyifti.
İzkitap’ta Türkiye Yazarlar Sendikası’nın (TYS) standı olduğu için on gün aralıksız stantta bulunmak durumunda kaldım. Dolayısıyla izlenimlerimi rahatlıkla yazabilirim:
Kültürpark’taki İzmir Kitap Fuarı, Bornova’dakinden biraz daha kalabalıktı, diyebilirim.
Tabii bunda, İstanbul’dan gelen yayınevlerinin ve sivil toplum kuruluşlarına verilen stantların etkisi olmalı.
Ayrıca İzkitap nerdeyse kitabın satışına odaklı bir anlayışla kurgulanmıştı denebilir.
Bu yüzden kültürel etkinlikler daha zayıf tutulmuş, panel ve söyleşilerle ilgili sahne ve etkinlik alanları, stantların kenarlarına serpiştirilmişti.
Dolayısıyla izlemeye gelenler beş on kişiyi geçmiyordu.
Bornova bu açıdan daha özenli hazırlanmış, kitabı tamamlayan ve bu alanı bir kültür şenliğine çeviren söyleşi, panel ve akşam gösterileri özenle tasarlanmıştı.
Dolayısıyla Büyükpark’taki bu alanda, ilgili olanlar için her türden kültürel etkinlik vardı.
***
Bornova’da ilkin Bornova tutkunu Altan Altın’ın Homeros Mağaralarını konu alan etkinliğini izledim. Âlâ Yayıncılığın Bornova Belediyesi’yle ortaklaşa düzenlediği söyleşinin yönlendiricisi Bekir Yurdakul dostumuzdu.
Altın, uygarlığın kurucu değerlerinden bir olarak kabul edilen Odysseia ve İlyada destanlarının yazarı Homeros’un Bornovalı olduğunu, bunun da Bornova’da bulunan mağaralardaki işaretlerden anlaşıldığını ısrarla söylüyordu.
Bunun arkasından Aydın Şimşek Edebiyat Atölyesi’nden Gonca Keskin ve Müjgan Çınar’ın hazırladıkları Öyküde Buzdağı-Anti Kahramanlar söyleşisi vardı.
Tabii yönlendiren Aydın Şimşek’ti.
İki arkadaşımız da öyküde ve romanlarda temsil edilen kahramanları uzun uzun incelemiş, sunum haline getirmişlerdi. Dostoyevski’den Sait Faik’e varan onlarca yazara ait yapıt içindeki kahramanlar vardı bu sunumda.
Söyleşi bana, çoğu kez tartışmalara konu olan edebiyat atölyelerinin önemini de yeniden hatırlattı.
Demek ki bu mecralar, katılanlara yazma olanağı sunduğu gibi iyi bir okur olabilmeyi de sunuyordu.
Bu arada Aydın Şimşek’in Attilâ İlhan’ın İzmir’i söyleşisini de belirtmemiz gerekiyor.
Şimşek, Attilâ İlhan’ın şiirlerini yazdığı toplumsal ortamı bir sosyolog titizliğiyle ortaya koyup edebiyat tarihi için önemli bir işlevi yerine getiriyordu.
Bir başka etkinlikte ise Seval Arslan ve Tuğçe Yerdelen vardı. Onların konusu; siyasi tarihimizin, yasaklanmış şiirler üzerinden okunmasıydı.
Tarihimize bakınca şiirleri yasaklanıp hapislere atılan onlarca şair; Nâzım, Ahmed Arif, Enver Gökçe, Şükran Kurdakul, Arif Damar ve daha onlarca şair anımsatıldı.
Aslında bu çoğul okumalar tarih yazımını, sadece savaşların hikâyesi olmaktan çıkarıp edebiyatın ve sosyal yaşamın temel alındığı başka bir tarih yazımına da taşıyor. Ki arkadaşlarımız tam da bunu ortaya koydu. Edebiyat üzerinden bir ülkenin sosyal tarihinde bu yolu da bize göstermiş oldular.
***
Ümit Yaşar Işıkhan arkadaşımızın İlahi Dante sunumu da ilginçti.
Işıkhan, geçen yıl da Homeros üzerine bir konuşma yapmış, dernekten arkadaşları İlyada’dan dizeler okumuşlardı.
Bu kez Dante vardı gündemde. Işıkhan, Ortaçağ’ın bu büyük ozanını anlattı, İlahi Komedya’daki bölümleri sıraladı. Selmina Melikoğlu, Neval Savak ve Elif Çırak, Dante’den şiirler okudu.
Benim bir de -istediğim hâlde- göremediklerim var.
Örneğin Atila Er ve İbrahim Aktaş’ın Bornova Kent Söyleşileri, Hayri Yetik dostumuzun İzmir’de Edebiyat, Yazarların Belleğindeki Kentler başlığıyla; Özgür Sürek, Neşe Atilla, Ela Dereköylü ve Neslihan Çetin’in sunduğu etkinlik.
Bunlara Hande Baba’nın sunduğu Edebiyat Örgütleri ve Okuma Grupları’nı da ekleyebilirim.
Cuma akşamı Şükrü Erbaş söyleşisi vardı.
Hem kitap imzalattırdım hem de söyleşiyi izledim. Salon hınca hınç doluydu.
Ve şu yargıya vardım; Erbaş kendi okurunu yaratmış bir şair.
***
TYS’NİN ETKİNLİĞİ
Kitap Günleri’nin son gününde TYS olarak bizim de bir etkinliğimiz oldu. Birkaç yıl önce yitirdiğimiz öykücü Hasan Özkılıç ile şair Süreyya Berfe’yi andık, onların eserlerinden söz edildi.
Konuşmacılar; Altay Ömer Erdoğan, Hülya Soyşekerci ve Bekir Yurdakul’du.
Ben de yönlendirici olarak bulundum.
Her konuşmacı bu iki değerimizin yapıtlarından söz etti, daha sonra da dostluklarına ilişkin anılar dile getirildi.
Ayrıca bu iki edebiyat insanının yaşadıkları yerlerle ilişkileri de ele alındı.
Berfe İstanbul’dan Foça’ya, oradan Urla’ya göçmüş; Özkılıç ise doğduğu yer olan Iğdır’dan önce Kasaba’ya (Turgutlu), oradan İzmir’e; sonra Urla ve en son da Seferihisar’a gelmişti.
Bu göçler için elbette söylenecek çok şey var ama bizim konumuz göçten ziyade, yazarların yerleştikleri kentlerde gördüğü itibara ilişkindi.
Kısacası edebiyatın bu önemli isimleri yerleştikleri kentlerde yeterli ilgiyi görmüyor.
Bunda o kentin yerel yönetimi kadar kentin diğer kesimleri de sorumlu.
Çünkü günümüzde ünlü kentlerin sanat insanlarıyla anıldığı bir gerçek.
Victor Hugosuz Paris, Kafkasız Prag, Yaşar Kemalsiz Adana ve İstanbul olamayacağı gibi.
O halde Özkılıç da Berfe de bu kentlere kuşkusuz değer katacak kalibrede isimler.
Oysa bu isimleri bu ağ içinde görmüyoruz.
Ve dolayısıyla kentin kültürel kimliği bundan yararlanmıyor/ yararlanamıyor.
Bütün bu olgular, söylendi, tartışıldı.
Bundan sonra bu yanlıştan dönülür mü?
Doğrusu bilemiyoruz!
***
Böylece bir kitap günleri etkinliği daha geride kalmış oldu.
Yazıyı bitirirken şu notu düşmesem eksik kalır:
O da şu; kış içinde TYS üyeleri ve İzmir’deki yazar dostlarla etkinlikler yapacağımızı her fırsatta söyledim, söylemeye de devam ediyorum.
Bu iki kitap fuarındaki etkinlikler yelpazesini gördükten sonra iyimserliğim daha da arttı. Çünkü pek çok konuda sözü olan arkadaşımızı görme fırsatı yakaladık. Bu da beni umutlandırdı.
Yakında bu çabalar için girişimlere başlayacağız. Kitaplar, şiirler ve diğer pek çok sanat üretimi konusunda etkinlikler tasarlayacağız.
Şimdiden, projesi olan dostların bizimle iletişime geçmesini bekliyorum!
https://www.gazeteyenigun.com.tr/makale/28947488/salim-cetin/bunca-hayhuy-icinde-kitap-fuarlari
