Minimalizm, yalnızca eşyaları azaltmak değil zihinsel, fiziksel ve ruhsal bir sadeleşme, odaklanma ve özgürleşme biçimi.
Soru şu: Hayatın farklı alanlarında minimalizmin izini sürmek, bu bakışı pratik bir dengeye dönüştürmeyi sağlayabilir mi?
İki hafta önce WhatsApp hesabım hacklendi. İlk bakışta can sıkıcı bir güvenlik ihlaliydi. Ancak olayın beklenmedik bir sonucu oldu: Bir anda her gün yüzlerce mesajın aktığı, çoğunda yalnızca izleyici olduğum onlarca WhatsApp grubundan koptum. Güvenlik için yıllar içinde çoğalmış tüm kredi kartlarımı kapattım.
Telefonum sessizliğe gömüldü. Başkalarının gündemleri, tartışmaları, paylaşımları ve bitmek bilmeyen mesaj akışı hayatımdan silinip gitti. İşin tuhafı, kendimi eksilmiş hissetmedim; aksine, üzerimden bir yük kalkmış gibiydi.
Bu deneyim bir soruyu beraberinde getirdi: Hayatımızda sahip olduğumuz, peşinden koştuğumuz, kullandığımız ya da dahil olduğumuz şeylerin ne kadarı gerçekten gerekli?
Günümüzde tıbbi minimalizm ile zihinsel ve dijital minimalizme olan ihtiyaç günbegün belirginleşiyor. Sürekli dikkatimizi çeken ekranlardan, gereksiz haber akışlarından ve dijital dağınıklıktan uzaklaşmayı zaman zaman özlemeyen var mı?
Minimalizm bir mahrumiyet veya yoksunluk değil; tam aksine, fazlalıkların yarattığı gürültüyü kısarak hayatın asıl melodisini duymak. Çağımızın sorunlarından birisi fazlalıklar içinde eksiklik, eksiklikler içinde fazlalık değil mi?
Bu soruyu düşünürken tıbbın içinden de bakmayı denedim; çünkü modern tıp da bir bakıma sürekli genişleyen bir iletişim ağına benziyor. Daha fazla tetkik, daha fazla ilaç, daha fazla görüntüleme, daha fazla müdahale… Ne var ki, tıbbi işlemlerin artması her zaman daha iyi bir sağlık durumu anlamına gelmez.
Tıp ve sağlık bağlamında minimalizm, modern tıbbın anormal büyüyen, ticarileşen ve her şeye müdahale etme eğiliminde olan yapısına karşı entelektüel ve vicdani bir “dur” deme, özüne dönme çabası olabilir mi?
Bugün klinik pratikte sıkça karşılaştığımız çoklu ilaç kullanımı, ardı arkası kesilmeyen taramalar ve gereksiz tanı testleri yani defansif tıp (çekinik tıp), hastanın kendi cep telefonundan hekime uzattığı uçsuz bucaksız tetkik talepleri hem hastanın bedenini hem de hekimin zihnini yoran büyük birer sorun yumağı. Tıpta minimalizm; bu gürültüyü kısarak iyileştirmenin asıl özüne, yani insana odaklanmayı sağlayabilir.
Kısacası tıp ve sağlıkta minimalizm, “az ilaç, öz tanı” hasılı insan demek. Tıbbın doğasındaki o saf şefkat ve iyileştirme iradesini, modern dünyanın yarattığı karmaşık ve yorucu bürokratik, endüstriyel katmanlardan arındırma çabası.
Yakıcı bir soru çözümünü bekliyor: Modern tıbbın temel sorunlarından biri, hastaya gerektiğinden fazla şey yapma eğilimi mi; yoksa sağlık sisteminin hekime yeterince az şey yapabilme özgürlüğü tanımaması mı?
Kanımca iyi hekimlik için çağın gereksinimi, yapılabilecek her şeyi yapmak değil, yapılmaması gerekeni yapmama cesaretini gösterebilmek.
Sağlıcakla kalın.
Az, öz ve derin: Tıpta ve yaşamda minimalizm – Zeki Gül – Evrensel
