Aralarında Almanya’nın ilk Türk kökenli kabare sanatçısı Şinasi Dikmen; tiyatrocular Atilla Cansever, İbrahim Yarar, Şaban Ol ve Hilal Nesin; halk ozanları Âşık Şahturna ve Ozan Emekçi; sanatçı Ferhat Tunç; rapçi Ezhel; gazeteci ve yazarlar Doğan Özgüden, İnci Tuğsavul, Osman Okkan, Gürsel Köksal, Atilla Keskin, Can Dündar, şair Nihat Kemal Ateş, Haydar Eroğlu ve yazar Murat Tuncel; karikatüristler İsmail Doğan, Hayati Boyacıoğlu ve Erdoğan Karayel ile mizah yazarı Erdinç Utku’nun da bulunduğu Almanya, Belçika, Hollanda, Avusturya, İsveç, İngiltere, İrlanda, İtalya, Norveç, Polonya ve Fransa’da yaşayan yüzü aşkın yazar, çizer, gazeteci ve sanatçı, yaptıkları ortak açıklamada komedyen Deniz Göktaş’ın derhâl serbest bırakılmasını istedi.
Farklı kuşaklardan ve farklı düşünce gruplarından isimleri aynı metinde buluşturan ortak açıklamada, düşünce ve ifade özgürlüğü ile mizahın demokratik toplumların vazgeçilmez unsurları olduğu vurgulanarak, sanatçıların eleştirel ve mizahi ifadeleri nedeniyle cezalandırılmasının hukukun temel ilkeleri ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesiyle bağdaşmadığı belirtildi. Açıklamada, Deniz Göktaş hakkında verilen tutuklama kararının ifade özgürlüğü açısından kaygı verici olduğu ifade edilerek, kararın yeniden değerlendirilmesi ve Göktaş’ın temel hak ve özgürlükler çerçevesinde derhâl serbest bırakılması çağrısında bulunuldu.
(The English text is below, under the Turkish text.
Le texte en français se trouve ci-dessous, sous le texte en anglais.
De Nederlandstalige tekst staat hieronder, onder de Franse tekst.
Der deutsche Text befindet sich unten, unter dem niederländischen Text.)
Deniz Göktaş Serbest Bırakılsın!
Avrupa’da yaşayan yazarlar, çizerler, gazeteciler ve sanatçılar olarak;
düşünce ve ifade özgürlüğünü, sanatı ve mizahı demokratik yaşamın ayrılmaz parçaları olarak görüyoruz.
Toplumu düşündüren, güldürürken sorgulatan mizah, demokratik yaşamın vazgeçilmez unsurlarından biridir. Sanatçılar ve mizahçılar, tarih boyunca iktidarı, toplumsal çelişkileri ve gündelik hayatı eleştiren eserler üretmiş; bu üretim, ifade özgürlüğünün en önemli alanlarından biri olmuştur.
Eleştiri, mizah ve sanat, demokratik toplumlarda cezalandırılması gereken değil, korunması gereken alanlardır. Bir düşünceye katılmamak, onu cezai yaptırımla susturmanın gerekçesi olamaz. Hukukun temel ilkeleri; masumiyet karinesi, adil yargılanma hakkı ve ölçülülük ilkesinin her koşulda gözetilmesini gerektirir.
Türkiye’nin de taraf olduğu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi uyarınca ifade özgürlüğü; yalnızca beğenilen ya da zararsız görülen düşüncelerin değil, rahatsız edici, eleştirel ve mizahi ifadelerin de güvencesidir. Sanatın ve mizahın özgür olmadığı bir toplumda demokrasinin de eksik ve güdük kalması kaçınılmazdır. Nitekim Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Eon v. France kararında, hicvin abartı ve kışkırtma unsurları taşıyan meşru bir ifade biçimi olduğunu, bu tür ifadelerin cezalandırılmasının ise demokratik kamusal tartışma üzerinde caydırıcı bir etki yaratacağını vurgulamıştır.
Susmayan mizah, susturulamayan düşüncedir.
Dünyaya mal olmuş bir halk filozofu ve mizah ustası olan Nasrettin Hoca’yı yetiştiren, Nasrettin Hoca ve Bektaşi fıkralarıyla kıvrak zekasını ve hoşgörüsünü sergileyen, Mevlana gibi bir hoşgörü sembolünün filizlendiği, Karagöz ile Hacivat’ın doğduğu Anadolu’da sanatçılar ve mizahçılar cezai yaptırım korkusu olmadan kendilerini özgürce ifade edebilmelidir.
Bu nedenle, Osmanlı’da Diyojen (1870) ile modern yazılı mizahın kurumsallaştığı bir kültürün mirasçıları olarak tüm demokratik kamuoyunu; ifade özgürlüğüne, hukukun üstünlüğüne ve adil yargılanma hakkına sahip çıkmaya davet ediyor, Deniz Göktaş hakkında verilen tutuklama kararını, ifade özgürlüğü açısından kaygı verici buluyor ve kınıyoruz.
Özgür bir toplumun, eleştiri ve mizahla barışık bir toplum olduğuna olan inancımızı yineliyor; Kararın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi ışığında yeniden değerlendirilmesini talep ediyoruz.
Son gösterisinde kullandığı bazı mizahi ifadeler gerekçe gösterilerek “Cumhurbaşkanına hakaret” ve “dini değerleri alenen aşağılama” suçlamalarıyla tutuklanan Göktaş’ın temel hak ve özgürlükler çerçevesinde hemen salıverilmesini bekliyor, kutuplaşmanın yerini tekrar barışa ve hoşgörüye bıraktığı, özgür düşüncenin egemen olduğu neşeli bir gelecek diliyoruz.
Kamuoyuna saygıyla duyururuz.
1- İbrahim Yarar (Tiyatro Yönetmeni- Hollanda)
2- Erdinç Utku (Mizah Yazarı ve Tiyatro Yönetmeni – Belçika)
3- Aşık Şahturna (Halk Ozanı Aktivist – Almanya)
4- Ezhel (Rapçi – Almanya)
5- Doğan Özgüden (Gazeteci, Yazar – Belçika)
6- İnci Tuğsavul (Gazeteci, Yazar – Belçika)
7- Can Dündar (Gazeteci Yazar – Almanya)
8- Ozan Şiar (Yazar- Sanatçı, Şair ve Gazeteci – Almanya)
9- Haydar Eroğlu (Şair – Hollanda)
10- İsmail Doğan (Karikatürist – Belçika)
11- Birol Kılıç (Yayıncı Yazar – Avusturya)
12- Gürsel Köksal (Gazeteci Yazar – Almanya)
13- Attilla Keskin (Yazar- Almanya)
14- Erdoğan Karayel (Karikatürist – Almanya)
15- Ali Cabbar (Sanatçı ve Yazar – Belçika)
16- Nihat Kemal Ateş (Şair – Belçika)
17- Tanar Çatalpınar (Sanatçı – Belçika)
18- Sibel Dinçer (Tiyatrocu Müzisyen – Belçika)
19- Atilla Cansever ( Theater Ulüm Tiyatro Yönetmeni – Almanya)
20- Mehmet Tanlı (Gazeteci – Almanya)
21- Mehmet Emin Alkanlar (Gazeteci-Hollanda)
22- Adil Yiğit, (Gazeteci – Almanya)
23- Süheyla Kaplan (Gazeteci – Almanya)
24-Ufuk Evlâ Bostan (Gazeteci – Almanya)
25- Ali Bağseven (Sanat Organizatörü – Belçika)
26- Doç.Dr. Hıdır Eren Çelik (Yazar – Almanya)
27- Murat Çakır (Yazar – Almanya)
28- Murat Saydam (Şair Yazar Radyo Programcısı – Belçika)
29- Selçuk Şahin Polat (Yazar – Almanya)
30- Ferman F. Karayığit (Tiyatro Yönetmeni – Almanya)
31- Kasım Palabıyık (Tiyatro Oyuncusu – Almanya)
32-Leyla Dönmez Suveren ( Ressam – Almanya)
33-Ali Temiz (Müzisyen – Almanya)
34- Nida Sevindik (Oyuncu – Almanya)
35- Meryem Ağgül (Oyuncu – Almanya)
36- Nuhmettin Karagül (Tiyatro Grubu Yöneticisi – Almanya)
37- Serpil Yıldız ( Oyuncu – Almanya)
38- Pakize Palabıyık ( (Tiyatro Grubu Yöneticisi – Almanya)
39- Maviṣ Güneșer (Müzisyen – Almanya)
40- Reyhan Kuyumcu (Yönetmen – Almanya)
41- Fatma Çiftçi (Oyuncu- Almanya)
42- Gülşure Keskin (Müzisyen – Almanya)
43- Taner Tanrıverdi (Müzisyen – Almanya)
44- Orhan Çelik (Yazar- Almanya)
45- Ümmü Yılmaz (Oyuncu – Fransa)
46- Nurcan Keskin (Tiyatrocu – Almanya)
47- Mehmet Esatoğlu (Tiyatro Yönetmeni- Almanya/Türkiye)
48- Sevim Tarhan (Șair/Yazar – Almanya)
49- Ali Riza Korkut (Tiyatrocu/Eğitmen – Almanya)
50- Erdal Boyoğlu (Yazar- Almanya)
51- Ali Haydar NERGİS (Gazeteci – İsveç)
52- Faruk Eskioğlu (Gazeteci Yazar – İngiltere)
53- İbrahim Eroğlu (Yazar/Şair – Hollanda)
54- Yalçın Baykul (Yazar Yönetmen – Almanya)
55- Arif Bektas (Gazeteci – İngiltere)
56- Hasan Boz (Gazeteci Yazar – İngiltere)
57- Sedat SARICI (Müzisyen Yazar – İngiltere)
58- Fergül Yücel (Heykeltraş Yazar – İngiltere)
59- Nevzat Çopur (Ressam – Belçika)
60- Kadir Kankılıç ( Besteci Müzisyen – Belçika)
61- Ali Çarman (Gazeteci Yazar – Almanya)
62- Mevlüt Asar (Yazar – Almanya)
63- Prof. de. H. Neşe Özgen (Yazar – Almanya)
64-Zeki Rüzgar ( Gazeteci – Almanya)
65- Cem Duman (Yayıncı-Yazar-Hollanda)
66- Medine Durmann (Gazeteci – Almanya)
67- Aslı Filiz (Ressam -Almanya)
68- Kazım Gündoğan (Araştırmacı Yazar – Almanya)
69- Ozan Emekçi (Halk Ozanı – Almanya)
70- Ümit Kaya (Şair Müzisyen – Almanya)
71- Şükrü Yıldız (Gazeteci – Almanya)
72- Kenan Taşkesen (Tiyatrocu – Almanya)
73- Zerrin Buğday ( Müzisyen – Almanya)
74- Işın Ertürk (Gazeteci – Almanya)
75- Ferhat Tunç (Sanatçı – Almanya)
76- Hasan Hayri Ateş (Yazar – Almanya)
77- Yaşar Kahraman ( Müzisyen – Almanya)
78- Seher Yeğin (Yazar – Almanya)
79- İlhan Atasoy (Kabaretist ve yazar – Almanya )
80- Canan Kayışlı (Yazar- Almanya)
81- Kazım Cumert (Yazar- Hollanda)
82- Cemal Akça (Yazar, Fotoğraf Sanatçısı- Hollanda)
83- Recai Aksu (Gazeteci,- Almanya)
84- Ahmet Sefa (Yazar- Hollanda)
85- Aytekin Kılıç (Saz Sanatçısı- Belçika)
86- Kamil Aydemir (Şair- Hollanda)
87- Bülent Kaya (Yazar – İsviçre)
88- Agop Yıldız (Halk Ozanı- Hollanda)
89- Sırrı Ayhan (Yazar- Almanya)
90- Serap Varan (Şair- Hollanda)
91- Cahide Özer (Şair- Almanya)
92- Gani Cansever (Şair Halk Ozanı- Almanya)
93- Ali Yıldırım (Yazar, Sanatçı- Hollanda)
94- Sabri Varan (Yazar Fotoğraf Sanatçısı – Almanya)
95- Yaşar Çiçekdemir (Yazar- Hollanda)
96- Murat Tuncel (Yazar Gazeteci- Hollanda)
97- Ali Gümüş (Şair- Hollanda)
98- İrfan Erdoğan (Yazar- Almanya)
99- Halit Umar (Yazar, Şair- Hollanda)
100- Hilal Nesin (Tiyatrocu ve Yazar – Fransa)
101- Şinasi Dikmen (Kabaretist ve yazar – Almanya)
102- Şaban Ol (Tiyatro Yönetmeni ve Yazar – Hollanda)
103- Hıdır Murat Doğan (Sanatçı Yazar – Polonya)
104- Mustafa Temel (Gazeteci -Almanya)
105- Selma Koçiva (Yazar- Almanya)
106-Mehmet Tas (Yazar – İngiltere)
107- Hayati Boyacıoğlu (Karikatürist – Almanya)
108- Osman Okkan (Gazeteci – Almanya)
109- Selman Şimsek (Şair, Yazar, Yayıncı- Hollanda)
110- Gülnar Meral (Şair, Tiyatro Sanatçısı- Hollanda)
111- Berin Uyar (Yazar – Almanya)
112- Nilüfer Yıldırım (Şair- Hollanda)
113- Erkan Pehlivan (Gazeteci – Almanya)
114- Seda Şanlıer (Gazeteci- İsveç)
115- Yener Orkunoğlu – (Yazar – Almanya)
116- Çağdaş Gökbel (Gazeteci Yazar – İrlanda)
117- Vicdan Özerdem( Yazar – Almanya)
118- Sultan Karataş( Şair yazar – İngiltere)
119- Olcay Jennings (Çevirmen – İngiltere)
120- Aslı Erdoğan (Yazar – Almanya)
121- Erhan Eren (Yapımcı-Yönetmen Almanya)
122- Mustafa Bozdurgut (Gazeteci – Almanya)
123- Haydar Doğan (Şair Yazar – Almanya)
124- Bektaş Tosun (Şair Yazar Araştırmacı – Hollanda)
125- Hüseyin Eryılmaz (Şair – Belçika)
126- Öncü Göçebe (Müzisyen – İngiltere)
127- Bülent Koçuroğlu (Yazar sanatçı – Hollanda)
128- Hakan Erol (Gazeteci Yazar – Almanya)
129- Sevim Ünal (Ressam Yazar – Belçika)
130- Birgül Göker Perdisa ( Gazeteci Yazar – İtalya )
131- Şükran Bağcık ( Şair – Almanya)
132- Gülsen Gülbeyaz (Yazar- Almanya)
133- Vehbi Koca (Fotograf Sanatçısı – İngiltere)
134- Bahar Kimyongür (Yazar – Belçika)
135- Nedim Şahin (Sanatçı- Almanya)
136- Hasan Subaşı (Gazeteci- Almanya)
137- Cumali Yağmur (Gazeteci – Almanya)
138-Birol Keskin (Gazeteci- Almanya)
139- Yunus Ülger (Gazeteci Yazar – Almanya)
140- Mehmet Yıldız (Gazeteci Yazar – Almanya)
141- Özcan Buze (Gazeteci Yazar – Norveç)
142- İlhan İşözen (Karikatürist – Almanya)
143- Orhan İşözen (Ebru Şanatçısı -Almanya)
144- Demir SÖNMEZ (Gazeteci Yazar Fotoğraf Sanatçısı – İsviçre)
145- Kemal Yalçın (Yazar – Almanya)
146- Necdet Yüksekbaş (Şair – Hollanda)
147- Sidem Samsun ( Yazar – Almanya)
148- Ufuk Uyanık ( Karikatürist – İngiltere)
149- Hüseyin Kaplan ( Müzisyen – İngiltere)
150- Temel Işık (Gazeteci- Almanya)
151- Mehmet Ötün (Müzisyen – Almanya)
152- Kazım Doğan (Gazeteci – Almanya)
153- Başak Canda (Gazeteci Yazar – Belçika)
154- Dilek Dizdar (Yazar – Almanya)
155- Nafiz Özbek (Yazar – Almanya)
156- Hüseyin Şenol (Gazeteci Yazar – Almanya)
157- Alirıza Güler ( Gazeteci-Almanya)
158- Muzaffer Topgume (Müzisyen – Belçika)
159- Ekin Kapusuz (Basın Sözcüsü – Almanya)
160- Bahattin Gemici (Şair Yazar – Almanya)
161- Adnan Aytaç ( Gazeteci- Almanya)
162- Gülay Kılıçdoğan (Rejisör – Almanya)
163- Hilmi Tozan (Halkla İlişkiler Uzmanı – Almanya)
164- Mehmet Tepebaşı (Yazar – Hollanda)
165- Ali Çolak (Müzisyen – Almanya)
166- Yusuf Demir (Yazar TV Program Yapımcısı – Almanya)
167- Ömer Yaprakkıran (Grafiker – Almanya)
168- Ali Baran (Sanatçı-Almanya)
169- Halil İçöz (Yazar -Almanya)
170- Turan Akpınar (Yazar – Almanya)
171- Nafize Can (Ressam – Belçika)
172- Enver Enli (Gazeteci Yazar – Almanya)
173- Yaşar Ekin (Şair Yazar – Almanya)
174- Halil Beran (Yazar – Almanya)
175- Tuncay Yıldırım (Gazeteci- Almanya)
176 – Prof. Dr. Kemal Bozay (Akademisyen Yazar – Almanya)
177- Ozan Özgür Çağdaş (Müzisyen – İsviçre)
178- Ümit Erzurumlu (Ressam – İngiltere)
179- Ahmetcan Uzlaşık (Gazeteci Yazar/ Şair- Belçika)
180- Ahmet Güven (Yazar – İngiltere)
181- Akman Gedik (Şair Yazar – Almanya)
182- Yaver Zeytinoğlu (Yazar – Belçika)
183- Ali Rıza Orman (Yazar – Almanya)
184- Cafer Cebe (Şair – Almanya)
185- Zafer Yörük (Akademisyen Yazar – İngiltere)
186- Birgül Solmaz (Şair – Hollanda)
187- Zafer Albayrak (Şair Yazar – İsveç)
188- Aytekin Karaçoban (Şair Çevirmen – Fransa)
189- Nuray Aslan (Yazar – Almanya)
190- Musa Öztürk (Şair – Hollanda)
191 – Bektaş Çağdaş (Şair Yazar Tiyatro Oyuncusu – İsviçre)
192- Ali Kızılgedik (Yazar Şair – Almanya)
193- Ali Şerik (Şair- Hollanda)
194- Elif Akyüz (Yönetmen – Belçika)
195- Ali Yıldırım (Müzisyen – İsviçre )
196- Volkan Üce (Yönetmen – Belçika)
197- Serap Kurtbağrı (Radyo Programcısı – Belçika)
198- Selma Erdemir ( Radyo Programcısı – Belçika)
199- Ali Develioğlu (Yazar – Hollanda)
200- Erol Buldak ( Yazar – Almanya)
201- Bülent Eroğlu (Tiyatro Yönetmeni – Almanya)
202- Yüksel Şahin (Şair – Hollanda)
203- İsmail Doğruer (Gazeteci – Almanya)
204- Nevin Lutz (Çevirmen Yazar – Almanya)
205- Mehmet Ali Demir (Gazeteci – Avusturya)
206- Can Ali Türkmen (Müzisyen Fotoğraf Sanatçısı – Almanya)
207- Ali Erenler (Şair – Almanya)
208- Asaf Demirhan (Yazar -Almanya)
209- Gülcan Kahraman (Şair – Belçika)
210- Doğuş Sarpkaya (Eleştirmen Editör – Almanya)
211- Cemal Özkan Esrari (Ressam Şair – Hollanda)
212- Leyla Gün Gürsel (Yönetmen – Fransa)
213- Zeynep Hayır (Gazeteci Yazar Müzisyen – Almanya)
214- Hamza Yalçın (Yazar – İsveç)
215- Mehmet Güzel (Yazar – İsveç)
216- Şenay Tosun (Yazar-Hollanda)
217- Gülten Abacı (Yazar – Almanya)
218- Yıldız Akalın (Yazar – Almanya)
219- Mehmet Aydoğdu (Ressam – Belçika)
220- Hasan Arslan (Yazar – Almanya)
ENGLISH:
The stand-up comedian Deniz Göktaş should be released!
Joint statement by journalists, writers, cartoonists, and artists living in Europe
Deniz Göktaş is a Turkish hmourous writer, stand-up comedian and satirist whose work is characterized by black humour, political satire, self-irony, and incisive observations of society. He takes aim at power structures as well as the opposition, his own social milieu, and not least himself.
Free Deniz Göktaş!
As writers, cartoonists, journalists, and artists living across Europe, we regard freedom of thought and expression, art, and humour as indispensable pillars of democratic life.
Humour that makes society think and question while making it laugh is one of the essential elements of democracy. Throughout history, artists and humourists have produced works that critically examine those in power, social inconsistencies, and everyday life. Such creative expression has always constituted one of the most vital domains of freedom of expression.
Criticism, humour and art are not to be punished in democratic societies; they are some of the most important domains that must be protected. Disagreeing with an opinion can never justify silencing it through the imposing of criminal sanctions. The fundamental principles of the rule of law require that the presumption of innocence, the right to a fair trial, and the principle of proportionality be respected in all circumstances.
Pursuant to Article 10 of the European Convention on Human Rights, to which Türkiye is a party, freedom of expression protects not only ideas that are welcomed or considered harmless, but also those that are disturbing, critical, or humourous. In a society where art and humour are not free, democracy itself is inevitably diminished. Indeed, in its ruling in the case of Eon v. France, the European Court of Human Rights emphasized that satire is a legitimate form of expression characterized by exaggeration and provocation, and that punishing such expressions would have a chilling effect on democratic public debate.
Humour that refuses to remain silent is thought that cannot be silenced.
In the land that gave the world Nasreddin Hodja, the beloved folk philosopher and master of wit; that nurtured the spirit of tolerance embodied by Mevlana; that displayed its sharp intelligence through the tales of Nasreddin Hodja and Bektaşi; and that gave birth to Karagöz and Hacivat, artists and humourists in Anatolia should be able to express themselves freely without fear of criminal sanctions.
As heirs to a cultural tradition in which modern written humour became institutionalized in Ottoman times with the periodical Diyojen (1870), we call upon the entire democratic international community to defend freedom of expression, the rule of law, and the right to a fair trial. We consider the detention order issued against Deniz Göktaş deeply troubling from the perspective of freedom of expression, and we condemn it.
Reaffirming our belief that a free society is one that is comfortable with criticism and humour, we call for this decision to be reconsidered in light of Article 10 of the European Convention on Human Rights.
Göktaş was detained on charges of “insulting the President” and “publicly denigrating religious values” on the basis of certain humourous remarks made during his most recent performance. We call for his immediate release in accordance with fundamental rights and freedoms, and we hope for a future in which polarization gives way once again to peace and tolerance, and where free thought can flourish.
We respectfully submit this statement to the public.
FRANÇAIS:
Que Deniz Göktaş soit libéré !
En tant qu’écrivains, dessinateurs, journalistes et artistes vivant en Europe, nous considérons la liberté de pensée et d’expression, l’art et l’humour comme des composantes indissociables de la vie démocratique.
L’humour, qui fait réfléchir la société tout en la faisant rire et s’interroger, est l’un des éléments indispensables de la vie démocratique. Tout au long de l’histoire, les artistes et les humoristes ont produit des œuvres critiquant le pouvoir, les contradictions sociales et la vie quotidienne ; cette production a été l’un des domaines les plus importants de la liberté d’expression.
La critique, l’humour et l’art sont, dans les sociétés démocratiques, des domaines à protéger et non à sanctionner. Le désaccord avec une idée ne peut justifier de la faire taire par une sanction pénale. Les principes fondamentaux du droit exigent le respect en toutes circonstances de la présomption d’innocence, du droit à un procès équitable et du principe de proportionnalité.
Conformément à l’article 10 de la Convention européenne des droits de l’homme, dont la Turquie est signataire, la liberté d’expression garantit non seulement les idées bien accueillies ou jugées inoffensives, mais aussi les expressions dérangeantes, critiques et humoristiques. Dans une société où l’art et l’humour ne sont pas libres, la démocratie ne peut être qu’incomplète et rabougrie. La Cour européenne des droits de l’homme, dans l’arrêt Eon c. France, a d’ailleurs souligné que la satire est une forme d’expression légitime comportant des éléments d’exagération et de provocation, et que la sanction de ce type d’expression aurait un effet dissuasif sur le débat public démocratique.
L’humour qui ne se tait pas est une pensée qu’on ne peut réduire au silence.
En Anatolie, terre qui a vu naître Nasreddin Hodja — philosophe populaire et maître de l’humour connu dans le monde entier —, ainsi que Mevlana, symbole de tolérance ayant exprimé sa vivacité d’esprit et son ouverture à travers les récits de Nasreddin Hodja et des Bektachis, et où sont nés Karagöz et Hacivat, les artistes et les humoristes doivent pouvoir s’exprimer librement, sans crainte de sanction pénale.
C’est pourquoi, en tant qu’héritiers d’une culture où l’humour écrit moderne s’est institutionnalisé dès Diyojen (1870) sous l’Empire ottoman, nous invitons l’ensemble de l’opinion démocratique à défendre la liberté d’expression, l’État de droit et le droit à un procès équitable. Nous jugeons préoccupante, du point de vue de la liberté d’expression, la décision d’arrestation prise à l’encontre de Deniz Göktaş, et nous la condamnons.
Nous réaffirmons notre conviction qu’une société libre est une société en paix avec la critique et l’humour, et demandons que cette décision soit réexaminée à la lumière de l’article 10 de la Convention européenne des droits de l’homme.
Göktaş, arrêté pour « insulte au président de la République » et « dénigrement public des valeurs religieuses » en raison de certaines expressions humoristiques utilisées lors de son dernier spectacle, doit être immédiatement remis en liberté dans le cadre des droits et libertés fondamentaux. Nous souhaitons qu’à la polarisation succèdent de nouveau la paix et la tolérance, et qu’advienne un avenir joyeux où règne la liberté de pensée.
Nous portons ceci respectueusement à la connaissance de l’opinion publique.
NEDERLANDS
Laat Deniz Göktaş vrij!
Als schrijvers, cartoonisten, journalisten en kunstenaars die in Europa wonen, beschouwen wij de vrijheid van denken en meningsuiting, kunst en satire als onlosmakelijke onderdelen van een democratische samenleving.
Satire die mensen aan het lachen maakt én tegelijkertijd aan het denken zet, is een wezenlijk onderdeel van de democratie. Doorheen de geschiedenis hebben kunstenaars en satirici werken gecreëerd waarin machthebbers, maatschappelijke tegenstellingen en het dagelijkse leven kritisch worden belicht. Dergelijke artistieke expressie vormt een van de belangrijkste uitingen van de vrijheid van meningsuiting.
Kritiek, satire en kunst zijn in een democratische samenleving geen zaken die bestraft moeten worden, maar waarden die bescherming verdienen. Het oneens zijn met een mening kan nooit een rechtvaardiging vormen om die met strafrechtelijke middelen het zwijgen op te leggen. De fundamentele beginselen van de rechtsstaat vereisen dat het vermoeden van onschuld, het recht op een eerlijk proces en het proportionaliteitsbeginsel onder alle omstandigheden worden gerespecteerd.
Overeenkomstig artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, waarbij ook Turkije partij is, beschermt de vrijheid van meningsuiting niet alleen opvattingen die worden gewaardeerd of als onschadelijk worden beschouwd, maar ook uitingen die schokkend, kritisch of satirisch zijn. In een samenleving waar kunst en satire niet vrij zijn, blijft ook de democratie onvermijdelijk onvolledig en verzwakt. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft in de zaak Eon t. Frankrijk bevestigd dat satire een legitieme vorm van meningsuiting is die wordt gekenmerkt door overdrijving en provocatie, en dat het bestraffen ervan een afschrikkend effect heeft op het democratische publieke debat.
Satire die niet zwijgt, is een gedachte die niet het zwijgen kan worden opgelegd.
In Anatolië – het land dat Nasreddin Hodja, de wereldwijd bekende volksfilosoof en meester van de humor heeft voortgebracht; waar de geest van verdraagzaamheid, belichaamd door Mevlana, tot bloei kwam; waar de verhalen van Nasreddin Hodja en Bektaşi getuigen van scherpe geest en tolerantie; en waar Karagöz en Hacivat zijn ontstaan – moeten kunstenaars en satirici zich vrij kunnen uiten zonder vrees voor strafrechtelijke vervolging.
Als erfgenamen van een cultuur waarin de moderne geschreven satire in het Ottomaanse Rijk werd geïnstitutionaliseerd met Diyojen (1870), roepen wij de volledige democratische publieke opinie op om de vrijheid van meningsuiting, de rechtsstaat en het recht op een eerlijk proces te verdedigen. Wij beschouwen het bevel tot voorlopige hechtenis tegen Deniz Göktaş als bijzonder zorgwekkend vanuit het oogpunt van de vrijheid van meningsuiting en veroordelen deze beslissing.
Wij herhalen onze overtuiging dat een vrije samenleving een samenleving is die kritiek en satire omarmt en vragen dat deze beslissing opnieuw wordt beoordeeld in het licht van artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Deniz Göktaş werd aangehouden op beschuldiging van “belediging van de president” en “het publiekelijk beledigen van religieuze waarden”, uitsluitend op basis van enkele satirische uitspraken tijdens zijn meest recente voorstelling. Wij roepen op tot zijn onmiddellijke vrijlating met eerbiediging van zijn fundamentele rechten en vrijheden en spreken de hoop uit op een toekomst waarin polarisatie opnieuw plaatsmaakt voor vrede en verdraagzaamheid, en waarin vrij denken kan bloeien.
Wij brengen deze verklaring met alle respect onder de aandacht van het publiek.
DEUTSCH
Der türkische Stand-up-Satiriker Deniz Göktaş soll freigelassen werden!
Gemeinsame Erklärung von in Europa lebenden Journalistinnen und Journalisten, Autorinnen und Autoren, Zeichnerinnen und Zeichnern sowie Künstlerinnen und Künstlern
Deniz Göktaş ist ein türkischer Humorautor, Stand-up-Künstler und Satiriker, dessen Arbeit von schwarzem Humor, politischer Satire, Selbstironie und scharfen gesellschaftskritischen Beobachtungen geprägt ist. Er nimmt Machtverhältnisse ebenso aufs Korn wie die Opposition, das eigene gesellschaftliche Milieu und nicht zuletzt sich selbst.
Seine Stand-up-Show „Ölü Deniz“ wurde auf YouTube fast zehn Millionen Mal angesehen; nachdem sie viral gegangen war, wurden gegen ihn Ermittlungen wegen der Vorwürfe der „Beleidigung des Staatspräsidenten“ und der „öffentlichen Herabwürdigung religiöser Werte“ eingeleitet. Medienberichten zufolge wurde Göktaş bei seiner Rückkehr aus dem Ausland am Flughafen Istanbul festgenommen; nach der Gesundheitskontrolle wurde er mit auf dem Rücken angelegten Handschellen zur Polizei gebracht. Diese Form der Behandlung erfüllt uns im Hinblick auf Meinungsfreiheit, Menschenwürde und den Grundsatz der Verhältnismäßigkeit mit großer Sorge und Betroffenheit.
Als in Europa lebende Journalistinnen und Journalisten, Autorinnen und Autoren, Zeichnerinnen und Zeichner sowie Künstlerinnen und Künstler betrachten wir die Gedanken- und Meinungsfreiheit, die Kunst und den Humor als unverzichtbare Bestandteile demokratischen Lebens.
Humor, der die Gesellschaft zum Nachdenken bringt und sie beim Lachen zum Hinterfragen anregt, gehört zu den unverzichtbaren Elementen einer demokratischen Ordnung. Künstlerinnen und Künstler sowie Satirikerinnen und Satiriker haben im Laufe der Geschichte Werke geschaffen, die Machtverhältnisse, gesellschaftliche Widersprüche und den Alltag kritisch beleuchten; diese schöpferische Arbeit zählt zu den wichtigsten Bereichen der Meinungsfreiheit.
Kritik, Humor und Kunst sind in demokratischen Gesellschaften keine Bereiche, die bestraft, sondern solche, die geschützt werden müssen. Die Ablehnung einer Meinung kann niemals ein Grund sein, sie mit strafrechtlichen Mitteln zum Schweigen zu bringen. Die Grundprinzipien des Rechts verlangen, dass die Unschuldsvermutung, das Recht auf ein faires Verfahren und der Grundsatz der Verhältnismäßigkeit unter allen Umständen gewahrt bleiben.
Gemäß Artikel 10 der Europäischen Menschenrechtskonvention, die auch die Türkei ratifiziert hat, schützt die Meinungsfreiheit nicht nur allgemein akzeptierte oder als harmlos empfundene Äußerungen, sondern auch störende, kritische und humoristische Ausdrucksformen. Wo Kunst und Humor nicht frei sind, bleibt auch die Demokratie zwangsläufig unvollständig und verkümmert. So hat der Europäische Gerichtshof für Menschenrechte im Urteil *Eon gegen Frankreich* (2013) hervorgehoben, dass Satire eine legitime Ausdrucksform ist, die ihrem Wesen nach Elemente der Übertreibung und Provokation enthalten kann, und dass die Bestrafung solcher Äußerungen eine abschreckende Wirkung auf die demokratische öffentliche Debatte entfaltet.
Humor, der nicht schweigt, ist Denken, das sich nicht zum Schweigen bringen lässt.
In Anatolien, das den weltweit bekannten Volksphilosophen und Meister des Humors Nasreddin Hodscha hervorgebracht hat, das in den Erzählungen von Nasreddin Hodscha und den Bektaschi-Anekdoten seinen scharfen Geist und seine Toleranz sichtbar macht, in dem ein Symbol der Toleranz wie Mevlana aufblühte und in dem Karagöz und Hacivat entstanden sind, müssen Künstlerinnen und Künstler sowie Satirikerinnen und Satiriker sich frei äußern können, ohne strafrechtliche Sanktionen befürchten zu müssen.
Als Erbinnen und Erben einer Kultur, in der sich mit „Diyojen“ im Jahr 1870 die moderne schriftliche Satire im Osmanischen Reich institutionalisierte, rufen wir daher die gesamte demokratische Öffentlichkeit dazu auf, für Meinungsfreiheit, Rechtsstaatlichkeit und das Recht auf ein faires Verfahren einzutreten. Die gegen Deniz Göktaş verhängte Untersuchungshaft betrachten wir aus Sicht der Meinungsfreiheit als besorgniserregend und verurteilen sie.
Wir bekräftigen unsere Überzeugung, dass eine freie Gesellschaft eine Gesellschaft ist, die mit Kritik und Humor im Frieden lebt, und fordern, dass die Entscheidung im Lichte von Artikel 10 der Europäischen Menschenrechtskonvention erneut geprüft wird.
Wir erwarten, dass Deniz Göktaş, der wegen einiger humoristischer Äußerungen in seiner letzten Vorstellung unter den Vorwürfen der „Beleidigung des Staatspräsidenten“ und der „öffentlichen Herabwürdigung religiöser Werte“ inhaftiert wurde, unter Wahrung der Grund- und Freiheitsrechte unverzüglich freigelassen wird.
Wir wünschen uns eine Zukunft, in der die Polarisierung wieder dem Frieden und der Toleranz weicht, in der freies Denken herrscht und auch die Freude ihren Platz hat.
Diesen Appell richten wir mit Respekt an die demokratische Öffentlichkeit
