AYIN FİLOZOFU
THALES
Milet ( Didim ) limanı her zamanki gibi yoğundu. Gemiler habere yük alıp yük boşaltıyorlardı.
Rıhtımda denizciler , tüccarlar ve din adamları
( hiereus’lar) yine Tanrıların öfkesinden bahsediyorlardı ..
THALES , konuşanların yanına yaklaşıp şu kritik soruyu sordu :
” Evren gerçekten Tanrıların keyfiyle mi işliyor ?”
Basit gibi görünen bu soru , insanlık tarihinin en büyük kırılmalarından biriydi..
Çünkü o zamana kadar doğa olayları mit’lerle ve masallarla anlatılıyordu…
Eğer denizde fırtına varsa , mutlaka POSEIDON bir şeylere çok kızmıştır !
Şimşekler çakıyor, yıldırımlar düşüyorsa , birileri ZEUS’u çılgına çevirmiş olmalıydı !
Felaketler hep Tanrısaldı ne de olsa ! Ve Tanrılar hiç kızdırmaya gelmezdi !
THALES , ilk kez , doğanın ve evrenin kendi içinde bir düzeni olabileceğini düşündü..
Bu düşüncesini şu ünlü yargısıyla dile getirdi.
” Herşeyin özü su’dur “
Bu gün bu düşünce belki bize ilkel gelebilir . Ama THALES bu yargısına varmadan önce yıllarca doğada gözlemlerde bulundu. Su’yun yaşamsal önemini ve değerini farketti.. Denizin ve akarsuların içindeki yaşamsal döngüyü izledi…
Tohumların suyu emdikten sonra yeşerdiğini gördü… Suyun katı , sıvı ve gaz hallerini gözlemledikten sonra da ,
büyük bir inançla dedi ki ;
” ARKE SU’dur !
Buradaki Arke , ilk madde , köken ve başlangıç ilkesi anlamındaydı..
Antik Yunanda ilk kez birisi evreni doğa- üstü güçlerle değil, doğanın kendi yasalarıyla anlamaya ve açıklamaya çalışıyordu.
Diyordu ki ,
” Evren anlaşılabilir bir düzene sahip olabilir !”
Böylece , felsefenin , bilimin , matematiğin ve modern düşüncenin kapıları , mitolojik evrenden Akılcı evrene doğru açılıyordu..
THALES , yolculuğuna
” Herşeyin Öz’ü nedir ?” Sorusuyla başladı .
M.Ö. 624 yılında , bu soruları sormuş olduğu İyonya’nın Milet ( Didim ) kentinde doğdu.
M.Ö . 546 yılında ölünceye kadar , gökbilimci , doğa araştırmacısı ve sıkı bir matematikçi olarak araştırmalarına ve felsefi sorularına devam etti. Özellikle Geometri alanında bugün halâ Thales Teoremi olarak anılan formülü geliştirdi .
Bu değerli filozof ve bilim adamının yazılı bir eseri ne yazık ki günümüze ulaşmadı. Bu durum bir çok filozof ve düşünür için böyledir. 2600 yıl öteden Onu bize ulaştıranlar ise ,
ARİSTOTELES
DIOGENES LAERTİOS
HEREDOTOS gibi düşünürlerin Ondan yaptıkları alıntılardır..
Buna rağmen THALES ,
Antik Yunandaki 7 Büyük Bilge’den biri olarak adlandırılır.
En ünlü deyişleri
Şöyledir :
” Kendini bil !”
” En zor şey , insanın kendini tanımasıdır “
“Zaman , her şeyden bilgedir, çünkü her şeyi meydana çıkarır.. “
Evreni doğa üstü güçlerle değil , doğanın kendi yasalarıyla tanımaya ve yorumlamaya çalışan bu büyük Filozofa binlerce yıl öteden selam olsun..
