Hatay, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş merkezli büyük depremde en çok etkilenen illerden biri oldu. Şehir, yıkımın boyutları ve kayıpların sayısı ile hafızalarımıza kazındı. Basından takip ettiğimiz kadarıyla Hatay’da hâlâ toplanan molozlar var. Yükselen binalar var. Hatta “Kurada size ev çıktı” denilen ama çoğu hanenin yerleşmediği evler var.
Ancak depremin diğer boyutu kayıp insanlar. Depremin yaralarını sarmaya gelin biraz da buradan bakalım.
Depremin hemen ardından yapılan arama-kurtarma çalışmalarının ardından, çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği, yaralandığı ve evsiz kaldığı ortaya çıktı. Ancak bir başka önemli ve derin acı, kaybolanların sayısı oldu. Hatay’da, özellikle Antakya ve İskenderun gibi merkezi bölgelerde, evler yıkıldı, insanlar sevdiklerini kaybetti, fakat kaybolanların sayısı ile ilgili net bir açıklama yapılmadı.
İçişleri Bakanlığı’nın Kasım 2024’te yayımladığı verilerine göre, Hatay’da kaybolanların sayısı 75 olarak bildirildi. Ancak bu rakam, yalnızca resmi kayıtlara yansıyanlardı. Geriye kalanlar için ise kayıp dosyalarının açılması, ailelerin yapabileceği bir şey olmadı. Kaybolanların akıbetiyle ilgili soru işaretleri hala çözülmüş değil. Bazı aileler, hala sevdiklerinin cesetlerine ya da başka bir izine ulaşamamanın üzüntüsüyle baş başa kalmış durumda.
Deprem bölgesinden tanıdığımız yurttaşlar kaybolanların ailelerinin zamanla daha büyük bir belirsizliğe gömülmüş durumda olduğunu anlatıyor. Bazı kayıp yakınları, iki yıldır arama çalışmalarının sonucunu bekledi, ancak çoğu zaman bu çalışmalar da hayal kırıklığıyla sonuçlandı.
Zamanla kaybolanların yerini saptamak, genellikle sadece jeolojik koşullar ve ekiplerin raporları ile mümkün oluyor. Fakat Hatay’daki zorlu arazi yapısı ve yıkımın geniş alanlara yayılması, kaybolanları aramanın çok daha zor bir hale gelmesine sebep oldu. Öyle ki, kaybolan her kişi için ayrı bir hikaye, ayrı bir acı, ayrı bir bekleyiş söz konusu.
Hatay’daki kayıp durumu, yalnızca depremzedeler için değil, tüm toplum için bir sınav niteliği taşıyor. Kaybolan yakınları, sadece yerel yöneticilerden ve devlet kurumlarından değil, toplumdan da daha fazla destek bekliyor. Ancak genel olarak, kayıp vakaları, diğer acil yardımlar ve yardım çağrıları arasında geri planda kalabiliyor.
Üstelik, kayıp olanların ailelerinin yüzleşmek zorunda kaldığı bir başka zorluk da, arama çalışmalarına olan ilgisizlik. Birçok kayıp yakını, arama faaliyetlerinin yetersiz olduğunu ve çok sayıda kayıp yakını olan bölgelerde yeterli kaynak ve zamanın ayrılmadığını belirtiyor. Bununla birlikte, özellikle devletin kayıp yakınlarına yönelik verdiği desteklerin arttırılması gerektiği yönünde çağrılar yapılıyor.
Hatay’daki kayıp durumuyla mücadele ederken, bu kayıpların yarattığı psikolojik etkiler de göz ardı edilemez. Aileler, kaybolanları bulma umudu ve sürekli belirsizlik arasında gidip gelerek psikolojik olarak zor bir sürece girmekte. Birçok aile, kaybolan yakınlarının aramaları sırasında duydukları travmaları atlatabilmek adına psiko-sosyal destek hizmetlerine başvuruyor.
Devletin bu noktada daha fazla psikolojik destek ve terapi hizmetleri sunması, kayıp ailelerinin duygusal iyileşmelerine yardımcı olabilir. Aynı zamanda, kaybolanların bulunması ve haklarının teslim edilmesi, toplumsal iyileşme sürecinin bir parçası olarak daha büyük bir öneme sahip.
Hatay’da kaybolanların durumu, iki yıl geçmesine rağmen hala çözülmemiş bir gizem. Kaybolanların bulunamaması, sadece kayıp yakınlarının değil, tüm toplumun ruhunda bir boşluk bırakıyor. Kaybolanların ve kayıp yakınlarının bir şekilde adalet bulması, sadece bireysel değil, toplumsal bir ihtiyaç. Kaybolanların akıbeti hakkında daha fazla netlik ve çözüm, hem Hatay’daki iyileşme sürecinin tamamlanabilmesi hem de kayıp ailelerinin ruhsal sağlığı açısından kritik bir rol oynuyor.
Depremle mücadele, yalnızca fiziksel binaların yeniden inşasıyla bitmiyor. Kaybolanların bulunması, kayıp ailelerinin barış içinde yaşaması, adaletin sağlanmasıyla mümkündür. Bu süreç, yalnızca Hatay için değil, tüm deprem bölgeleri için önemli bir ders niteliği taşıyor.
