15 – 25 Eylül 2026
-1-
Güney Afrikayı dünyaya yansıyan televizyon haberlerinden hatırlıyorum. Siyah insanların barışçı sokak gösterileri, yerinde zıplayan kalabalığın hep bir ağızdan söylediği şarkılar geliyor aklıma.
Beyazların silahlarla kalabalığı dağıtması, yaralılar, ölüler.
Nobel barış ödülünü alacak olan direnişin lideri Mandelayı biliyoruz.
Oysa 1500 yıllarına uzanan, Hollanda ve İngiliz sömürge sistemi.
Yıllardır süren direniş ve savaşlar. Robben adası direnen kabile reislerinin hapishanesi.
En sonuncuları Mandela’yı medyadan, filmlerden biliyoruz.
Yüzde 92 nüfusu oluşturan siyahi halkın yüzde sekiz nüfusa sahip beyazlar tarafından yönetilme, köleleştirme hikayesi.
Geçen yıl planlan Güney Afrika turu, içeriği zenginleşerek son halini aldı.
Katılımcıların hepsi tanıdık, önceki gezilerin en az birinde birlikte olmuşuz. Bazıları ile çok eskiye dayanan dostluğumuz var.
Kahire aktarmalı, Johannesburg, Güney Afrika- Victoria Şelaleleri – Zimbabwe- Botswana yolculuğu başlıyor.
Otuz kişilik gezi grubumuz ile İstanbul havaalanında buluştuk. Kahire uçağına çek-in yaptırdık. Uçağımızın yirmi dakika rötar yapılacağı bilgisi verildi. Güvenlik kontrollerini geçtik. Henüz kapı belli olmadı.
Sonunda B8 kapısında toplandık.
Çantamda getirdiğim “Anılara Yolculuk- İsyan ve Aşk” kitabını Günseli abla aldı. Daha fazla getirsem iyi olacakmış.
Günseli abla ve eşi Haluk abi 68 kuşağından geliyorlar. Sibirya turunda aynı kompartımanı paylaştık. Hikaye anlatmaya çok zamanımız olsada zaman Haluk abinin anlatımları ile geçti. Benim hikayeler, Günseli abla da bir merak olarak kaldı. Başka bir gezide anlatırım desem de, olmadı. Kitabı dört gözle bekleyen birisi olarak çok sevindi.
Dün akşam İstanbul havaalanından , üç saatlik yolculuk sonrası, Kahire’ye indik. Kahire’de bavul almadık, transfer için Johannesburg uçağına, bilet ve güvenlik işlemleri için sıraya girdik. Mısır güvenlik görevlilerince güvenlik ayarı çektiler. Ayakkabılarımıza varana kadar çıkarttırdılar. Transfer yolcusu olarak abartılı geldi.
Kahire, Johannesburg yolculuğu yedi saat sürdü.
Uzun Yolculuk sonrası Johannesburg havaalanına indik.
Uzun kuyruk var. Pasaport işlemleri sırasındayız.
Havaalanı çıkışında Güney Afrikalı rehberimiz, Charlotte bizi karşıladı. Eşyalarımızı otobüse yerleştirdik.
Otele gitmeden önce, Johannesburg’da apartheid dönemini ( 1948-1994) anlatan, aynı isimli müzeyi gezdik. Apartheid yani ırk ayrımcılığı dönemini ve ülkenin demokrasiye geçiş mücadelesini , direniş mücadelesini, Nelson Mandela liderliğindeki özgürlük mücadelesini anlatan fotoğraflar, objeler , afişler , film ve sesli anlatımları izledik .
Daha sonra ziyaret ettiğimiz, bu gün artık turistik bir yer olan “Lesedi kültür köyü”nde ise, başta Zulu halkı olmak üzere çeşitli yerli kabilelerin kültürel geleneklerini yansıtan, geleneksel konutlarını gezdik, dans gösterilerini izledik.
Güney Afrika’nın en büyük yerli halkı Zulu kabilesi.
Köklü geleneklere, güçlü toplumsal hiyerarşiye ve sözlü edebiyata dayanan bir kültüre sahipler.
Zulu kelimesi, gök veya cennet anlamına geliyor.
Topluluk kendilerini, cennetin insanları olarak adlandırıyor.
Kültürün temeli, “Bir insan, diğer insanlar sayesinde insandır. “
Paylaşma, yardımlaşma ve topluluk bağı her şeyden önemlidir.
Erkeklerin birden fazla kadınla evlenmesi, ailelerin büyümesi ve güçlenmesi için prestij kaynağıdır.
Zulular, ölen atalarının yaşayanları koruduğuna ve yaratıcı ile aralarında köprü olduğuna inanırlar.
Zulu evlilikleri günlerce süren ritüellerden oluşur. Genellikle başlık parası olarak sığır verilir. Evlenmek istersen en az on bir inek hazır etmen gerekir.
Zulular, Güney Afrika siyasetinde homojen olmasalar da güçlü bir oy potansiyeline sahipler.
1980 , 90 larda Apartheid rejimi gizlice Zuluların milliyetçi partisini destekler, Amaç Nelson Mandela’nın partisi ile Zuluları karşı karşıya getirmek, siyahilerin birleşmesini engellemek. Bu kirli siyaset, binlerce siyahi sivilin iç çatışmalarda ölmesine yol açmıştır.
Yolculuğun yorgunluğu ile günü tamamlayarak otelimize yerleştik.
Ertesi sabah beşte, safari için kalktık. “Pilanesberg ulusal parkı”nda güneş doğmadan safariye çıktık.
Park alanına gidinceye kadar hepimiz üşüdük . Sabah serinliğini hesaba katmamışız. İncecik giysilerimizle titremeye başladık. Halimize acıyan şoförümüz,yanında bulunan paketin kilidini açtı. Paket battaniye dolu. Birer ikişer paylaştık. Bindiğimiz cemse tipi aracın hızı da eklenince, battaniye bile kar etmiyor rüzgara ve sabahın soğuğuna. Bir yandan yağmur çiseliyor. Neyse ki araçlardayız.
Gün içerisinde yaşadıklarımızı fotoğraflıyorum. Açıklama ya da hikayesini yazmaya zaman olmuyor.
Safari dönüşü Pretoria’ya doğru yola çıktık. Pretoria, güney Afrika’nın 3 başkentinden, yönetim merkezi olanı. Büyük bir şehir . Burada önce Voortrekker anıtı ( Afrikaner yerleşimciler anıtı ) ve miras alanını gezdik . Hollandalıların inşa ettiği bu anıt siyahiler için bir anlam taşımıyor. Etrafında geniş bir doğal alan var. İçinde çiftlik hayvanları için bir bölüm ayrılmış. O zamanlar kullandıkları kap kacak, at arabaları, başka eşyalar sergilenmiş.
Güney Afrika’ya ilk önce Hollanda’lılar, daha sonra İngiliz’ler geliyor, altın ve elmas madenlerini çıkarmak istiyorlar. Madende çalışacak insan yok.
Başta Zulu kabilesi olmak üzere diğer kabileler bulundukları bölgelerde mutlu mesut yaşıyorlar. Sonradan gelenlerdeki hırs, mülkiyet aşkı onlarda yok. Kimse madende çalışmaya gelmiyor.
İyilikle olmayınca, Avrupalı aç gözlü göçmenler, kendi aralarında hegemonya savaşları yaptıkları gibi siyahlar üzerinde baskıyı artırıyorlar. Vergiler koyuyorlar. Siyahlar vergilerini ödeyebilmek için madenlere çalışmaya gitmeye mecbur kalırlar.
Zamanla bu baskılar sistematik bir hal alacak ve Apartheit rejimi oluşacak.
Beyazlar, melezler ve siyahlar kendi bölgelerinde oturacak. Siyahların bu bölgelerden çıkmaları izin kağıtlarına bağlanacak.
Beyazlar nüfusun yüzde sekizini oluştururken gelirin neredeyse hepsini alacaklar. Siyahları köle yapacaklar.
Fransızlar sonradan geliyorlar. Düzeni kurmuş olan Hollandalı ve İngilizler, onları içlerine katmıyorlar.
17. yüzyıldan itibaren Güney Afrika’ya yerleşen, Hollanda, Fransa, Almanya kökenli Protestan çiftçilere Afrikanerler, torunlarına Boerler deniyor.
Zulu kabilesinin topraklarını almak isteyen Hollandalı çiftçileri öldürmelerini simgeleyen, Hollandalıların, ataları için yaptırdıkları anıt müzeyi gezdik.
Panoramik şehir turunda Paul Kruger Heykeli, Kilise Meydanı, Meclis binası önündeki parkta devasa Mandela heykeli ziyaret edildi.
Sabah erken kahvaltı sonrası Johannesburg havaalanından Zimbabwe’ye hareket edeceğiz.
Johannesburg havaalanındaki bu resim, Afrika kıtasının Emperyalist sömürgecilerden, neden kurtulamadığını anlatıyor.
19.yüzyılın sonlarında Afrika’daki İngiliz sömürgeciliğinin ve Emperyalizmin en önemli temsilcisi Cecil Rhodes dir.
Beers Elmas şirketini kurdu, Cape Town Valisi oldu.
Kendi adını taşıyan Rodezya topraklarını sömürgeleştirdi.
Apartheid rejimine giden yolları açtı. Bu rejimin fikir babasıydı.
