Birkaç yıl önceydi. ODTÜ rektörü, üniversite yakınındaki 100. Yıl Mahallesi’nden geçirilecek yol için dönemin belediye başkanı Melih Gökçek’e, “Şu mahalleliyi bir dinleseniz.” dediğinde; “Ben onlarca kilometre yol yaptım, kimseye sormadım; şimdi bunlara mı soracağım!” cevabını almıştı.
Bizde katılım kültürü aşağı yukarı bu cümlede olanlar kadar…
Ben yaptım oldu.
Halk da kim oluyor dercesine.
***
Peki, gene de bu kültürel yapı içinde küçük yerelliklerden başlayarak demokrasi üretmek, halkın katılımı konusunda fırsatlar yaratmak mümkün değil midir?
Mümkündür.
Nasıl mümkündür?
Birincisi, yerel yönetimden sorumlu olanların üç beş uzman ya da profesyonelle hizmet üretmek yerine, halkla karar alması gerekir.
İki, bu hizmetin yanına yerel demokrasiyi geliştiren pratikleri de koyması elzemdir.
Bu iki şeyin olması demek aynı zamanda katılım kavramından içeriye ayak atmanın da yoludur aynı zamanda.
***
Bunun için kent konseyi, mahalle komiteleri, sivil toplum örgütleri var.
Her türlü konuda onların fikirleri almak, hatta bazı konuları birlikte kararlaştırmak mümkündür.
Gelgelelim belediyelerden çoğunda katılım sözden öteye gitmiyor.
Öyle ki kimileri; katılımın daha alt düzeyi olan bilgilendirme, sorulan sorulara cevap vermeyi bile yerine getirmiyor.
Gökçek gibi, ben bilirim, ben yaparım modunda çoğu.
***
Buna bir örneği, 18 Ekim’de Medya Ayvalık Haber’de, Recai Şeyoğlu’dan okudum.
2021 yılında Cunda’da, rahmetli Bekir Coşkun adına eşi Andre ve Ayvalık Belediyesi bir kütüphaneyi hizmete açıyor.
Gelgelelim bu kütüphane o günden bugüne tam kapasite çalışmıyor.
Kendisi de çok sayıda kütüphane açılmasına önayak olmuş Recai Şeyhoğlu buna isyan edip belediyeden bu güzelim tarihi taş bina içindeki kütüphanenin verimli çalışması konusunda belediyeyi uyarıyor.
***
Peki belediyenin tavrı ne?
Belediyenin kültür ve basın müdürleri, işin durumunu açıklayan bir cevabi metin yazacaklarına, yazıda belirtildiği üzere Recai Şeyhoğlu’nu suçluyorlar.
Niye böyle bir konu; bizlere, başkana sorulmadan yazıldı, diye.
Sorulabilirdi de… Ancak sorunun boyutu gazetecilik etiğinden çok hizmetin neden yapılmadığına ilişkin.
O yüzden o müdür arkadaşlar bence meseleye buradan baksalar daha sağlıklı olacaktı.
Buradan anlıyoruz ki sorunlara halkla çözüm aramak, bir eksiklik varsa onlarla gidermek tavrı bizde pek de gelişmemiş.
Eğer tersi olsaydı inanıyorum ki o kütüphane için gönüllüler seferber olur, daha iyi çalışması konusunda yaratıcı fikirler ortaya çıkabilirdi.
Bunun yerine belediyenin olanaklarıyla ‘ancak bu kadar olur’ anlayışı yeğlenmiş burada. Bu da daha iyi hizmeti kilitlemiş, kütüphaneyi çalışamaz duruma getirmiş.
Bürokratik bakış bu olsa gerek.
Bunda bile iyi bir personel planlamasının yapılmadığı gün gibi ortada.
***
Şimdi ben sorayım: Bu anlayışın Melih Gökçek’in tavrından kalır yanı ne?
Demek ki hiç kimsenin yerelliklerden küçük demokrasi inşaa etmek gibi bir derdi yok.
Söze gelince herkes katılımcı ama uygulamalar klişeden öteye gitmiyor.
Şeyhoğlu, Ayvalık’ta 2015’te açılmış iki kütüphanenin de aynı durumda olduğundan, onların da işlevini yerine getirmediğinden söz ediyor, aynı yazıda.
Bunlar; Bağyüzü Mahallesi’nde Orhan Kemal, Beşiktepe Mahallesi’nde Sabahattin Ali Kütüphaneleri. O müdür arkadaşlar bu kütüphaneler için ne dediler, bilmiyorum ama ben Ege’nin en güzide yerlerinden biri olan Ayvalık’a; Ahmet Yorulmaz’ın sevgili şehrine, İzmir’de oturan biri olarak bunları yakıştıramadığımı söylemiş olayım.
***
Ayvalık’tan örnek verdik ama sanmayın ki diğer belediyelerde işler yolunda.
Tolstoy’un, ‘Bütün mutlu aileler birbirine benzer, mutsuz olanların ise hikâyeleri farklı…’ dediği kadar pek çok belediye bu konuda birbirine benziyor.
Kamuya bilgi vermek onlara zul geliyor.
Onlarca kez yazdım; Büyükşehir’in İstanbul’da olduğu gibi, vapur iskeleri içinde “İstanbul Kitaplığı”na benzer kitaplıklar kurması konusunu.
Burada İzmir’le ilgili her türlü yayın, müzik, hediyelik eşya olmalı.
Üstünden aylar geçti, kurumun bu konudaki görüşü ne kamuya ne de bize yansıdı.
Geçen gün Ahmet Priştina Kent Müzesi’ne gittim, Büyükşehir’in kendi yayımladığı kitaplarından “Sesler, Yüzler, Sokaklar”1 kitabını almak için.
Öğlen paydosuna denk gelmişim, epeyi bekledim.
Sonrasında da kitabının depoda olduğu, bir hafta sonra alabileceğim söylendi. Tabii ki alamadan döndüm. İstanbul Kitaplığı aklımdan geçti, ‘Orada işler böyle mi olurdu?’ dedim, kendi kendime.
Demek ki İstanbul farkı bu olsa gerek!
***
Başka bir örnek:
Konak Belediyesi’nin beş altı yıl önce Karataş semtinde açtığı Tarık Dursun Anı Evi geçen yıl içinde Basmane’de bir merkeze taşındı.
Elbette edebiyat dünyası bunu merak edecektir.
Ancak ne bir ses ne bir seda çıktı belediyeden!
Yerel basında neden taşındığı konusunda birkaç haber ve yazı da çıktı. Ben, bunlara kurumdan bir yanıt verildiğini duymadım.
Gördünüz mü daha katılımın bilgi verme bölümü bile yerine getirilmiyor.
Nerde kaldı diğerleri…
***
Önümüzdeki 29 Ekim’de, Cumhuriyet’in yüzüncü yaşını ne güzel ki aşıyoruz.
Öyleyse yereldeki kurumların Cumhuriyet’in halkçı ruhuna uygun bir anlayışı benimsemesi ve bunun için demokrasiyi geliştiren katılımcı anlayışı üst noktalara çekmesi gerekir.
Cumhuriyete sahip çıkmak ve onun demokratik özünü geliştirmek sanırım bunlarla olur.
Cumhuriyet Bayramı hepimize kutlu olsun!
……………….
1 Sesler, Yüzler, Sokaklar, Mehmet Şakir Örs, anı-anlatı, İzmir Büyükşehir Belediyesi Kütür Yayını, 2001, İzmir
KAYNAK: https://yenigun.com/makale/22239209/salim-cetin/donduk-gene-belediyelere
