Kusursuz üzümler, eksik hayatlar, yarım kalmış barış
Market raflarındaki üzüm salkımları, yaşamın hakikatini, doğanın şifacı ruhunu yeni nesillerden esirgiyor: Tek tip ve obez taneler…
Bir salkım üzüm dalından koparıldığında, aslında sadece bir meyve değil, insanlık tarihinin ve doğanın saklı bir kitabı avucumuza düşer.
Eğer bir pazar yerinde tek bir salkımda; kimi çok küçük kimi büyük, kimi koruk kimi olgun, kimi dalında kurumuş kimi pörsümüş üzüm görürseniz kaçırmayın. Hem multivitamin deposudur hem pazarın en ucuzudur, üstelik bize hayatin hakikatlerini fısıldar.
Market raflarında gördüğümüz kusursuz taneler, toplumun bizden beklediği “tek tip insan” anlayışını hatırlatır. Oysa bağdan koparılan gerçek salkım, toplumun doğal çeşitliliğine benzer: güçlüler, zayıflar, gençler, yaşlılar, kusurlular ve güzeller… Hepsi bir arada. Doğa bize der ki: eşitlik tekdüzelikte değil, farklılıkların birlikteliğinde gizlidir.
Kapitalizm üzüm salkımındaki felsefi derinliği ve şiiri öldürdü. Raf ömrü uzun, iri ve tekdüze taneli üzümleri sunar oldu. Çocukluğumuzdaki onlarca çeşit üzümün adını artık kimse hatırlamıyor. Her tanesi bir mısra, bir dizedir oysa. Bütün taneler bir araya geldiğinde ahenk doğar.
Üzüm sadece “tat” açısından değil, içerdiği vitamin, mineral ve biyoaktif bileşikler açısından da çeşitlilik barındırıyor. Ve bir salkımda farklı olgunluk seviyeleri, farklı besin profilleri demek.
Marketteki tek tip taneli üzümlerde vitamin çeşitliliği yoktur. Oysa köylü pazarının alıcısı olmayan tek salkımda farklı boyut ve olgunlaşma evresi olanlar multivitamin deposudur.
Tıp bize olgunluk evresine göre üzüm tanelerindeki içerik farklarının şifa olduğunu fısıldıyor:
- Tam olgunlaşmamış, ekşi tanelerde asit oranı yüksek (özellikle malik asit, tartarik asit) olup sindirimi uyarır, ferahlatıcıdır ve C vitamini görece daha fazladır.
- Tam olgun tatlı taneler
- Şeker olarak glikoz + fruktoz açısından yoğun olup enerji kaynağıdır. Polifenol ve flavonoid gibi antioksidanlar zirvededir.
- Aşırı olgun ve güneşte buruşmuş tanelerde şeker daha da yoğunlaşır, yüksek enerji ve potansiyel alkol içerir. Bazı fenolikler artar, antioksidan etkisi kuvvetlenir.
- Küçük, sert kalmış taneler
- Daha fazla tartaric acid ve fenolik bileşik içerir, tat buruktur ama güçlü antioksidan özelliği bir şifa deposudur.
- Hafif bozulmaya yaklaşmış yumuşak taneler
- Polifenoller okside olmaya başlamıştır, ama bazı aromatik maddeler çeşitlenir. Besin değerinde farklılaşma olur; bazen probiyotik mikroorganizmalar bile gelişebilir.
İnsan bedeni açısından:
Aynı salkımdan farklı taneler yemek, tek tip değil çeşitli vitamin, mineral ve antioksidan almak demek: Enerji, sindirim desteği, antioksidan, bağışıklık uyarıcı etkiler hepsi bir arada.
Bugün de aynı metafor yaşamın içinde sürüyor. Hafta sonu ‘Savaş’ temalı Karaburun Bilim Kongresinde barışı ve savaşı tartışırken, dün Midilli’de iki yakanın ezgileri barış festivali bağlamında hep birlikte söylendi. Tıpkı aynı salkımda hem ekşi hem tatlı tanelerin bulunması gibi, iki yaka da aynı kaderi soluyor.
Ege Barış ve İletişim Derneği ile kardeş dernek Sniparksi’nin de yer aldığı organizasyonda, Fındıklı’dan Gaziemir’e, Ayvalık’tan Midilli’ye, Yunanistan’ın farklı bölgelerinden iki yakanın belediye başkanları da buluşmuş oldu. Umudun ve barışın türküsüne katkı sundular.
Endüstriyel tarım ürün olmayan üzüm salkımının çeşitliliği nasıl bütünlüğü doğuruyorsa, halkların farklılıkları da barışla birleştiğinde gerçek hayat şiiri yazılabiliyor.
Üzüm salkımı, sadece bir meyve değil; hayatın, insanın, aşkın ve barışın aynasıdır. Tatlısıyla, ekşisiyle, buruşmuşuyla, küçüğüyle ve bozuğuyla bir bütün oluşturur.
Ve doğa üzümün meşrebinde bize en önemli dersi fısıldıyor: Kusursuzluk tekdüzeliktir; gerçek güzellik çeşitlilikte, gerçek barış ise bu çeşitliliğin birlikte yaşatılmasındadır.
Sağlıcakla kalın.
