Aleviliği “ demokratik mücadelenin içine çekeceğiz, aydınlatacağız” derken inancın özünü karartanlar…
Avrupa Alevi örgütlenmesi bugün ciddi bir tartışmanın, hatta giderek derinleşen bir hesaplaşmanın ortasında. Bir tarafta Hüseyin Mat ve çevresi, kendilerinden önceki dönemi sorguluyor; diğer tarafta Turgut Öker ve çevresi, bugünkü yönetimi ve kendilerinden sonraki süreci eleştiriyor.
Peki bu tartışmanın merkezinde Alevilik var mı? Alevi inancının temel değerleri, yolu, erkânı, rızalık anlayışı, toplumsal dayanışması ve geleceği için bir mücadele yürütülüyor mu?
Yoksa geçmişin ve bugünün yöneticileri arasında bir makam, yetki, itibar ve hesaplaşma mücadelesi mi yaşanıyor?
Asıl sorulması gereken soru budur.
Bu tartışmanın içinde inancını özümsemiş, Aleviliği yalnızca kimlik olarak değil, yaşam biçimi olarak benimsemiş, deyişinde, davranışında, dayanışmasında ve ahlakında Aleviliği yaşatan sade, özverili, organik Aleviler nerede?
Ne yazık ki tartışmaların görünen yüzünde onların sesi pek duyulmuyor.
AABF hangi koşullarda kuruldu, kimler için kuruldu?
Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu’nun kuruluş süreci, 1990’lı yıllarda Avrupa’da yaşayan Alevilerin önemli bir toplumsal ihtiyacından doğdu.
Anadolu’nun köylerinden, kasabalarından, kentlerinden Almanya’ya ve Avrupa’nın başka ülkelerine göç etmiş insanlar vardı. Yanlarında yalnızca bavullarını değil; inançlarını, kültürlerini, deyişlerini, cemlerini, semahlarını, acılarını ve umutlarını da getirmişlerdi.
Bu insanların önemli bir bölümü örgütlü siyaset yapmak, makam sahibi olmak ya da bir kurumun yönetiminde bulunmak için bir araya gelmedi. Bir araya gelmelerinin temel nedeni inançlarını yaşamak, çocuklarına kültürlerini aktarmak, cemlerini yapmak, birbirlerine sahip çıkmak ve yabancı bir ülkede kendilerini yalnız hissetmemekti.
Derneklerin kuruluşunda emek verenlerin önemli bir bölümü maddi imkânlarını, zamanlarını ve alın terlerini ortaya koydu. Kimi dernek binasının kirasını ödedi, kimi temizlik yaptı, kimi mutfakta çalıştı, kimi cemlerin ve kültürel etkinliklerin gerçekleşmesi için gönüllü emek verdi.
AABF’nin temelinde işte bu insanların emeği vardır.
Bugün tartışma yürütenlerin unutmaması gereken gerçek de budur: Kurumlar yöneticilerin kişisel mülkü değil, onları var eden insanların ortak değeridir.
Aydınlanma adına inancın yerine başka bir anlayış mı konuldu?
1980 öncesinin devrimci, sosyalist ve sol siyasi mücadelelerinde “havlu atanlar” 1980 sonrasında Avrupa’daki Alevi örgütlenmelerinde “öncülük, aydınlatma” adına önemli görevler üstlendiler.
1980’ li yılların sonuna doğru “öncülük, aydınlık” için yola çıkanlar, bugün bir birini “aldatma, yalancılık, yolsuzluk, itibarsızlık, hırsızlık” suçlamasıyla dönemlerini kapatmaya çalışıyorlar.
Devrimci değerlerin yükünü taşıyamayan, Alevi inancına yönelen bu insanların arasında Alevi toplumunun demokratikleşmesine, örgütlenmesine, eşit yurttaşlık mücadelesine ve toplumsal görünürlüğüne katkı sunanlar da oldu. Bunu inkâr etmek haksızlık olur.
Burada sorgulanması gereken başka bir mesele var.
Bir insanın sosyalist, devrimci, demokrat ya da ilerici olması, onu kendiliğinden Aleviliğin inançsal temsilcisi yapar mı?
Aleviliğin demokratikleşmesi, Aleviliğin kendi inanç değerlerinden uzaklaştırılması anlamına mı gelir?
Aydınlanma adına yola çıkanlar, önce Aleviliğin kendi tarihini, öğretisini, erkânını, sözlü kültürünü ve toplumsal hafızasını anlamak, anladığı gibi yaşamak zorunda değil midir?
Sol düşünce ile Alevilik arasında demokratik, eşitlikçi ve özgürlükçü değerler bakımından güçlü kesişmeler bulunabilir. Bu kesişme, birinin diğerinin yerine geçirilmesini haklı çıkarmaz.
Aleviliği bilimsel yöntemlerle incelemek başka, onu dışarıdan bir ideolojik kalıba sokmak başkadır.
Aleviliği çağın değerleriyle buluşturmak başka, inancın özünü kendi siyasi düşüncesine göre yeniden tanımlamak başkadır.
Hiç kimse Aleviliğe aydınlık getirme iddiasıyla Alevilerin inanç dünyasını küçümseyemez. Hiç kimse kendi siyasi geçmişini Alevi toplumunun üzerinde bir temsil yetkisine dönüştüremez.
Aleviliğin aydınlanmaya ihtiyacı olduğu kadar, kendisini aydınlatmaya soyunanların da Aleviliği anlamaya ihtiyacı vardır.
HÜSEYİN MAT VE TURGUT ÖKER ARASINDAKİ TARTIŞMA:
Eleştiri mi, hesaplaşma mı?
Birlikte çalıştıkları dönemi bir daha açmamak üzere kapatma pazarlığı mı?
Bugün Hüseyin Mat ve Turgut Öker çevreleri arasında yaşanan tartışmaların kamuoyuna yansıyan başlıkları oldukça ağır.
Deprem yardımlarının kullanımı, kurumun mali harcamaları, geçmiş yönetimlerin hesap verme sorumluluğu, Turgut Öker döneminin geriye dönük sorgulanması ve onursal başkanlık meselesi…
Bunların her biri AABF açısından ciddi konulardır.
Deprem için toplanan yardımların nerelere harcandığı soruluyorsa belgeleriyle açıklanmalıdır. Kurumun mali işleyişi tartışılıyorsa gelirler, giderler, kararlar ve denetim raporları şeffaf biçimde kamuoyuna sunulmalıdır.
Ancak bir noktayı birbirinden ayırmak gerekir: Bir iddianın ortaya atılması, o iddianın kanıtlandığı anlamına gelmez. Yolsuzluk iddiası varsa bağımsız denetim ve belgelerle açıklığa kavuşturulmalıdır. Aynı şekilde geçmişte görev yapmış olmak da kimseyi eleştiriden muaf tutmaz.
Peki mesele gerçekten yalnızca Hüseyin Mat ile Turgut Öker arasında yaşanan kişisel bir anlaşmazlık mıdır?
Yoksa geçmiş dönemin ve bugünkü dönemin karşılıklı olarak birbirinin defterini açmaması üzerine kurulmuş bir sessizlik ve hesaplaşma dengesi mi söz konusudur?
Kamuoyunun sormaya hakkı vardır.
Geçmiş yönetim bugünkü yönetimi sorgularken, bugünkü yönetim de geçmişin sorumluluklarını araştırırken aynı ölçüde şeffaf olmak zorundadır.
Hesap verme sorumluluğu kişiye, döneme ve makama göre değişmez.
Turgut Öker’in onursal başkanlığının geri alınması meselesi de bu tartışmanın dışında değerlendirilemez. Böyle bir kararın hangi gerekçelerle, hangi tüzük hükümleri çerçevesinde ve hangi demokratik usullerle alındığı açıklanmalıdır. Aksi durumda bu karar, kurumsal bir değerlendirmeden çok karşı tarafa verilmiş siyasi bir mesaj olarak algılanabilir.
Ancak bütün bu tartışmaların sonunda şu soru hâlâ cevapsız kalıyor:
Mat ve Öker arasındaki bu mücadele Alevi toplumuna ne kazandırıyor?
Daha güçlü cemler mi kuruluyor? Gençler inançlarını daha iyi öğreniyor mu? Kadınların kurum içindeki eşit temsili güçleniyor mu? Alevi çocukları kendi kültürlerini daha iyi tanıyor mu? Avrupa’daki Alevi toplumunun sorunlarına çözüm üretiliyor mu?
Eğer bunlar olmuyorsa, yaşanan tartışmaların Aleviliğe katkısı nerede?
Kurumların gerçek sahipleri yöneticiler değil, emek verenlerdir
AABF’nin kuruluşunda emeği bulunan insanlara bugün dönüp bakmak gerekiyor.
Derneklerin kapısını açan, cem salonlarını hazırlayan, etkinliklerde çalışan, aidatını ödeyen, lokmasını paylaşan, çocuklarını Alevi kültürüyle yetiştirmeye çalışan insanlar…
Onların kaçının bugün federasyon yönetiminde söz hakkı var?
Kaçının görüşü alınıyor?
Kaçı kurumların geleceği hakkında karar süreçlerine katılabiliyor?
Alevi örgütlenmesi yalnızca genel başkanların, yönetim kurullarının, delegelerin ve siyasi çevrelerin tartışma alanına dönüşürse kuruluş amacından uzaklaşır.
Bir kurumun demokratikliği yalnızca seçim yapmasıyla ölçülmez. Asıl demokratiklik, tabandaki insanın düşüncesini özgürce ifade edebilmesi, yöneticiyi sorgulayabilmesi ve gerektiğinde hesap sorabilmesidir.
Aleviliğin özünde bulunan rızalık, paylaşma, eşitlik ve dayanışma ilkeleri, kurumların yönetiminde de yaşatılmalıdır.
Peki sade, temiz yürekli Aleviler nasıl tutum almalı?
Bence bugün Alevi toplumunun yapması gereken, Mat’ın ya da Öker’in çevresinde saf tutmak değildir.
İnsanları isimlerine, makamlarına, geçmiş siyasi kimliklerine veya yönetim pozisyonlarına göre değil, ortaya koydukları emeğe, düşünceye, ahlaka ve hesap verebilirliğe göre değerlendirmektir.
Aleviler şu taleplerde birleşmelidir:
- Geçmiş ve bugünkü bütün yönetim dönemlerinin mali hesapları bağımsız biçimde denetlenmeli ve sonuçları açıklanmalıdır.
- Deprem yardımları başta olmak üzere bağışların kullanımına ilişkin belgeler kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
- Geçmiş dönem yöneticileri de bugünkü yöneticiler de aynı hesap verme sorumluluğuna sahip olmalıdır.
- AABF’nin kuruluş felsefesi, inançsal kimliği ve demokratik işleyişi yeniden tartışılmalıdır.
- Gençlerin, kadınların, inanç önderlerinin ve derneklerde yıllardır emek veren sıradan üyelerin karar mekanizmalarındaki yeri güçlendirilmelidir.
- Hiçbir siyasi görüşün veya kişinin Aleviliği kendi tekelinde görmesine izin verilmemelidir.
Çünkü Alevilik bir kişinin, bir ailenin, bir siyasi çevrenin ya da bir federasyon yönetiminin mülkü değildir.
Son söz: Alevilik kimsenin hesaplaşma alanı değildir!
Hüseyin Mat da Turgut Öker de gelip geçicidir. Bugünkü yönetimler de yarın değişecektir. Ancak Alevilik, onu yaşatan insanlar var oldukça yaşamaya devam edecektir.
Bugün asıl mesele, kimin geçmişte daha güçlü olduğu, kimin bugün daha fazla yetki sahibi bulunduğu ya da kimin onursal başkanlık unvanını taşıdığı değildir.
Asıl mesele, Anadolu’dan Avrupa’ya taşınan o inanç ve kültür mirasının gelecek kuşaklara nasıl aktarılacağıdır.
Köyünden çıkıp Almanya’nın bir kentinde dernek kuran, elindeki üç kuruşu aidat olarak veren, cem lokmasına katkıda bulunan, semah dönen, deyiş söyleyen, çocuğunun Hızır’ı, Muharrem’i, Kerbela’yı ve kendi inancının değerlerini öğrenmesini isteyen insanları kim temsil ediyor?
İşte gerçek soru budur.
Aleviliğe aydınlık getireceğiz diyerek yola çıkanlar, önce kendi içlerinde demokratikliği, eşitliği, rızalığı ve hesap verebilirliği yaşatmalıdır.
Alevilik, yöneticilerin birbirlerinin defterini açıp kapattığı bir hesaplaşma alanı değil; insanların birbirine rızalık gösterdiği, lokmasını paylaştığı, eşitliği ve adaleti savunduğu bir inanç yoludur.
Ve artık Alevi toplumunun şu sözü yüksek sesle söylemesinin zamanı gelmiştir:
Aleviler, sizin siyasi geçmişinizin, kişisel hesaplaşmalarınızın ve yönetim mücadelelerinizin tarafı değiller.
**Yol açamadınız, yoldan çekilin. Çözümü inancını yaşam biçimiyle özdeşleştiren Aleviler bulur! **
Hadi hayırlısı…
https://ha-ber.com/haber/2026/11/13/145786/aabf-nin-mat-ve-oker-cikmazi
