Balıklıova Köy Şenliği

Her yer böyle midir bilmem ama Ege’nin ilçeleri ve köyleri her yaz çeşitli festival ve şenlikleri takvimlerine eklemekten geri durmuyor.

İzmir’de yaşayanlar Seferihisar’ın Mandalina, Bayındır’ın Çiçek, Alaçatı’nın Ot, Urla’nın Enginar, Foça’nın Deniz Şenliğini bilir.

Bunların yanına köylerde gerçekleştirilen tanıtım ağırlıklı etkinlikleri de katmak gerek.

Germiyan’da Yöresel Yemek, Balıklıova’da Köy Şenliği, Barbaros köyünde Oyuk Festivali, Turgut’ta Lavanta, Ulamış’ta Armola Peyniri-Karakılçık Ekmeği Şenlikleri bunlardan bir kısmı.

Muhtemelen gerisi de vardır.

Şenlik ve festivaller öncelikle tanıtım amaçlı yapılıyor. Belediyeler ya da muhtarlıklar, yörelerini tatil için gelecek olanlara tanıtmak istiyor.

Bunun için, seçilen bir meydanda stantlar açılıyor.

Yörenin lezzetleri, takılar, ev aksesuarları stantlarda adeta görücüye çıkarılıyor.

Malum düzen piyasa dünyası. Haliyle herkes ürettiğini pazarlamak derdinde.

Ayrıca yöreye özgü folklorik âdetlerden bazıları teatral bir gösteri biçiminde sunuluyor.

Biz görmedik ama düğün âdetlerinden biri olan gelinin at üstünde kına yakılacak alana getirilmesi buna örnek olabilir.

***

10-12 Temmuz günleri yapılan Balıklıova Günleri de yukarıda sayılanlar gibiydi.

İçeriğinde balık tutma, balık mezadıyla tekne turları, bir de söyleşi vardı.

Öğretmen dostum Talat Tatar ve eşi Mediha Hanım, Mordoğan’dan; biz de eşimle Urla’dan bu etkinlik için sözleştik.

Semih Çelenk ve Ahmet Uhri Hocaların söyleşisini merak ediyorduk.

Ahmet Hoca Yarımada’nın arkeolojisini, Çelenk de Balıklıova Köy Tiyatrosu’nun öyküsünü anlatacaktı.

Nitekim anlattılar da.

Söyleşinin içeriğine geçmeden hemen bir aksaklığı söylemiş olalım:

O da her yerde olduğu Balıklıova’da park yeri sıkıntısından nasibini fazlasıyla alan bir köy.

Bir defa köyün sokakları dar, iki araç yan yana zor geçiyor.

Buna karşın araçlarını rasgele park eden çokluğu da sanki kaosa inat.

Bir de etkinlik için arabasıyla gelenleri sayarsak varın yoğunluğu siz düşünün!

Bunu biz yaşadık.

Buna Urla Belediyesi’nin çözüm üretmesi gerekir.

***

Söyleşiye gelecek olursak.

Ahmet Uhri Hoca Urla-Çeşme-Karaburun coğrafyalarına topluca Yarımada dendiğini söyledi.

Tabii buradaki tarihsel geçmiş ve o dönemlerde üretilen üzüm, tütün ve zeytinin uzun yolculuğu anlatıldı.

Şimdi kalmamış ama dağların eteklerinde hâlâ asma kütüklerinin görüldüğü, bunun da antik dönemde burada bağcılığın ne kadar yaygın olduğuna bir işaret olduğundan söz etti Ahmet Hoca.

Semih Çelenk Balıklıova’da Tiyatro, Ahmet Uhri Yarımada Arkeolojisi üzerine konuştular.

Aynı biçimde bölgede tütün ve zeytinin de yaygın olduğu tarihsel verilerden biliniyor.

Malum, özellikle Yarımada’nın Karaburun kısmı dağlarla adeta ikiye ayrılıyor.

Mimas Dağı (Bozdağ) öbür yüzüyle ilçenin arka kısmına sesleniyor, beride ise bu yüzü var.

Dağlardan aşağılara, ovalara inildikçe deniz başlıyor.

Ve gene bu Yarımada’nın özelliklerinden birinin de keçi yetiştiriciliğinin burada yaygın olması.

Elbette Yarımada’nın coğrafyasından kaynaklı üretim özelliklerine konunun sosyal yanlarını da katabiliriz.

Özellikle Osmanlı döneminde yaşanan Börklüce İsyanı bunlardan biri.

Sonra mitolojik söylence, Narcissus’tan söz edildi.

Burada mı yaşanmıştır bu söylenceye konu kişiler, bilinmez ama Karaburun’la o kadar özdeşleşmiş ki bu söylence artık kaynak burası kabul edilir olmuş.

Zaten Karaburun’da yaygın olan nergis bitkisi de bunun işaretlerinden biri sayılabilir.

Peki nedir bu söylence?

***

Çok güzel bir peri kızı olan Eko, Narcissus’a âşıktır.

Ancak Narcissus bu aşkı istemez.

Bu nedenle de Eko günden güne aşk ateşiyle eriyerek bir mağarada yok olur ve geriye sadece ekosu kalır.

Bu durum, yani yakışıklı Narcissus’un bu aşırı kibri, tanrıları kızdırır ve onun cezalandırılması istenir.

Bir gün Narcissus, susayıp nehirden su içerken kendi suretini görür, bu suretin kendisine ait olduğunun farkında olmadan ona âşık olur.

Bu da onun sonu demektir. Nitekim gördüğü suretin etkisiyle o aşk onun oradan ayrılamamasına yol açar.

Bu da onun yok olması anlamına gelir.

Tanrılar böylece emellerine kavuşmuş olur.

Yok olan Narcissus’un yerine aynı yerde nergis çiçeği çıkar.

Kısaca mitoloji böyle.

***

Semih Çelenk de uzun yıllardır yönetmenliğini yaptığı Balıklıova Köy Tiyatrosu’nun öyküsünü anlattı.

Biliyorsunuz Ege bu konuda da öncü. Bademler Köy Tiyatrosu’nun geçmişi 93 yılı geride bıraktı bile.

Semih Hoca anlattı, Bademler Köy Tiyatrosu’nda asla protokol uygulanmaz, kim önce gelirse dilediği yere otururmuş.

Tek bir ayrıcalık var bu konuda, 1930’lu yıllarda ilk oyunlarda oynayıp bugün halen yaşayan Zeynep Hanım bu protokol mantığının dışındaymış. Onun sandalyesi durur ve o ne zaman gelirse koltuk onundur.

Bu da saygıyı ve vefayı göstermesi açısından ne kadar önemli.

***

Peki, Balıklıova Köy Tiyatrosu?

Semih Hoca, malum, Güzel Sanatlar Fakültesi Tiyatro Bölüm Başkanı.

Şimdi öyle mi, bilmiyorum, işte o günlerde yani on altı yıl evvelinde Hoca burada yazları kalırken bir gün ‘Neden burada bir köy tiyatrosu yönetmeyeyim?’ diye içinden geçirmiş ve işte o gün bugün bu serüven devam ediyor.

Balıklıova Tiyatrosu Çelenk Hoca’nın öncülüğünde oyunlarını sergilemeye sürdürüyor.

Ben de bu çalışmayı, geçen senelerde köşemde yazmış, bir profesörün bir köyde tiyatro çalıştırmasının önemine ve güzelliğine değinmiştim.

Semih Hoca bu esinlenme işinde Norveç’teki bir kasabada kurulan müzik grubunu örnek aldığını da ekliyor.

Bu müzik grubu önce ilahiler söylemiş, kilisede müzik yapmış sonrası ise ünlü olmaya kadar varmış.

Hoca, buradaki ilk oyundan söz etti: Rumuz Goncagül.

Evlilik ve geçim sıkıntısı gibi gündelik konuları içeriyor Oktay Arayıcı’nın bu oyunu.

İlk okuma provası?

Oyuncuların çoğu gözlüğünü unutmuş, okurken tekliyor, vurgu ve tonlama yok…

Düşünsenize böyle bir yerde yönetmensiniz!

Sonrası bütün bunlar adım adım aşılmış…

Bunlar toplansa bir kitabı dolduracak anı ve gözlem çıkar kanımca.

Hoca, bir gün bunları kitaba dönüştürse şaşmam!