Asaf Demirhan
17 Mayıs 2025 / Taranta Babu – Dortmund
Merhaba Hasan,
23 Nisan günü ailemle birlikte Büyükada’ya gittik. Bizi limanda, yıllara meydan okurcasına dinç bir şekilde, Hüseyin Hoca (Şahin) karşıladı. O sıcacık, samimi selamlaması hâlâ zihnimde taptaze. Dar sokaklardan yokuş yukarı yürürken, hepimizin tek tek hâl hatırını sordu.
“Bu evde oturmuştuk, şu kafeteryayı işletmiştik, bu sokaklarda Hasan’la oyun oynamıştık,” dedi. Her köşe başı bir anıya dönüştü onunla. Seninle geçirdiği yıllar, adeta sessizce canlandı gözümde.
Sevgili Hasan, abiniz 83 yaşında olmasına rağmen hâlâ hayata tutkulu. Pozitif enerjisi insana yaşam sevinci aşılıyor. Sohbet sırasında hâlâ Piri Reis Üniversitesi’nde öğretim üyesi olduğunu öğrenince bir an duraksadım. Türkiye’de pek çok insan ellisine gelmeden emekliliği düşlerken, onun bitmeyen üretkenliği hepimize ilham verdi.
Hasan Şahin, Taranta Babu’nun 45 yılık emaktarıydı. Foto: Daniel Sadrowski
Sabahın erken saatleri olmasına rağmen Büyükada cıvıl cıvıldı. İlkbaharın o ferah, hafif serin günlerinden biriydi. Yürüyerek arkadaşın Kamil’in dükkânına gittik. Bisiklet dükkânının önündeki kaldırım, bizim için geçici bir toplanma alanı oldu. Kalabalık olduğumuzdan, Kamil komşu kafeteryadan sandalyeleri tek tek taşıdı. Candan, yüreği geniş bir adamdı. Bize yalnızca sandalyelerini değil, yüreğini de açtı.
Sonra birden ortadan kayboldu. Meğer saat 10’da bizi alacak minibüs için hazırlık yapmaya gitmiş. 23 Nisan çocuk bayramı nedeniyle bazı yollar trafiğe kapalıydı, araç iki sokak ötede bizi bekliyormuş.
Kardeşlerim, kuzenlerim, yengem ve yeğenlerimle birlikte minibüse bindik. Aile mezarlığına doğru yola çıktık. Mezarlığın ağır demir kapısından içeri girdiğimizde zaman bir tünel gibi geriye aktı. Her taş, her isim Hüseyin Hoca için tanıdık bir hikâyeydi:
“Babam 1939 Erzincan depreminden sonra buraya gelmiş. Ben ve kardeşlerim Adada doğduk. O zamanlar Adada Rumlar, Ermeniler, Yahudiler vardı. Türklerin aile sayısı çok azdı,” dedi.
O toprakların kadim sakinleri zamanla “buhar” olup göçmüş, onların yerini şimdi “Türkiyeli Müslümanlar” almıştı.
O an içimde derin bir farkındalık belirdi: Senin çocuklukta edindiğin insani değerler, yıllar sonra farklı kimliklerin barış içinde bir arada yaşayabileceğine dair sarsılmaz bir inanca dönüşmüş. Dortmund Taranta Babu Kültür Evi’nin temelleri de (1978), tam olarak bu çokkültürlü birikim üzerinde yükselmiş diye düşündüm.
Taranta Babu Kültürevi
Ve o an geldi, mezarlıkta gözlerim seni aradı.
“Hah, bu soldaki babam, sağdaki yeğenimiz ve annem. Yeğenimizi genç yaşta kaybettik,” dedi Hüseyin Hoca. Ardından senin mezarını gösterdi:
“Hasan da aynı yerde yatıyor. Annem, babam ve yeğenimizle aynı mekânda. Yakında mermer taşı yenilenecek, Hasan’ın adı da yazılacak.”
Ortak mezarınızın ayrık otlarını el birliğiyle temizledik. Çiçekler diktik. Toprağınıza Hildegard Schündelen, ve Ayşe Kalmaz adına da dokunduk; suyunu verdik.
Ve senin, O unutulmaz Erzincan maceranı; babanın cebinden gizlice aldığın parayla yaptığın otobüs yolculuğunu, Hınzörü ve Tanyeri köylerinde çektiğin o siyah beyaz kareleri, bastırıp bir zarfın içinde babanın masasına koyduğun hâlde onun sana küslüğünü…
Geceleri yalnız kaldığında fotoğraflara tek tek bakarak ağlayan o babanın hasretlik öyküsünü… Dilim döndüğünce bizimkilere anlattım. Herkes sessizleşti; gözlerinde hüzün, yüzlerinde tebessüm vardı.
Ziyaretin ardından Hüseyin Hoca’dan ayrılmak hepimiz için zor oldu.
“Bu istikametten giderseniz, Rum yetim çocukların kaldığı binaları göreceksiniz,” dedi. “Sonra vadiden yukarı çıkarsanız tepede Aya Yorgi Kilisesi var.”
Bir zamanla Rum yetim çocuklarının kalmış olduğu binalar. Büyükada/ İstanbul
Kimsesiz Rum çocukların kaldığı binaya vardık. Mavi demir kapı kilitliydi. Bir zamanlar çocuk seslerinin yankılandığı o bina şimdi bir harabeye dönmüş. Tel örgülerle çevrili, girilemiyor. Sanki bir hafızayı silmek için her şey yapılmış gibiydi. Bu yara, başlı başına ayrı bir yazının konusu olacak kadar derin.
1905 yılında yapılmış Aya Yorgi Kilisesi’ne ulaştık ama içeri giremedik. Yüzlerce kişi dilek tutmak, mum yakmak ve şeker dağıtmak için bekliyordu. Biz de rotamızı yanı başındaki ‘Tan Tepesi’ne çevirdik. Zirvedeki bir kafeteryada çaylarımızı, kahvelerimizi içiyorduk ki, birden Sakine “Deprem!” diye bağırdı. Herkes bir anda ayağa fırladı. Adaya hafifçe yansıyan sarsıntının, Avrupa yakasında meydana gelen 6.2 büyüklüğünde bir depremin etkisi olduğunu öğrendik. Neyse ki can kaybı yaşanmamıştı.
İstanbul/Kavacık’ta başlayan, Büyükada’da geçen bir günüm böyleydi sevgili Hasan.
Bu satırları şimdi, senin sesinin yankılandığı; kokunun duvarlarına, halılara, kilimlere ve kitaplara sindiği; her ulustan insanları ağırladığın, hafızası silinmesin diye boyasız ve cilasız bıraktığın bir masanın başında, kırk beş yıl emek verdiğin Taranta Babu Kültür Evi’nde yazıyorum.
Sevgili Ayşe Kalmaz’ın sağladığı iletişim sayesinde; çocukluğunun ve gençliğinin geçtiği Büyükada’yı, Kamil’i, ve yaşına rağmen Gayrettepe mahallesinden ( Avrupa yakasında) kalkıp bizi karşılamaya gelen o büyük yürekli insanı, Hüseyin Hoca’yı tanıdık.
Senin kurduğun dostluklar, sınır tanımayan köprüler kurmuş. Seni ziyaret etmekle, o bağları bir kez daha hissettik.
Günün sonunda bize kalan; sevgiyle örülmüş dostluklar, silinmeyen insani izler ve… senin ölümsüzlüğün.
…0…
Not:
-Bu yazı, 01.12.2024 tarihinde gece yarısı kaybettiğimiz, Dortmund Taranta Babu Kültür Evi’nin kurucusu, kırk beş yıllık emektarı, kültür ve sanat insanı Hasan Şahin anısına kaleme alınmıştır.
-İstanbul/Büyükada’ya birlikte gittiğimiz ve bana her adımda destek olan: Hürü, Besime, Gülay, Zeynep, Fato, Zöhre, Sakine, Memed Ali ve Gürkan Demirhan’a sevgilerimi sunuyorum.
